منابع مشابه بیشتر ...

5b260f39643ef.JPG

مجدالملک قمی وزیر شیعی سلجوقیان و نقش او در خدمت‌رسانی به شیعه

حسن قریشی کرین

سلجوقیان پس از تسلط بر ایران، برای اداره قلمرو وسیع خود، از وزرای ایرانی برای کسب مشروعیت، مقبولیت و اداره کشور بهره بردند. رقابت‌های سیاسی در بین وزرا و خاندان سلطنتی، موجب شد تا راه برای ورود پیروان مذهب رقیب به ویژه شیعیان امامی به دربار گشوده شود. البته سیاست تسامح مذهبی ملکشاه و نفوذ ترکان‌خاتون و نزدیکان شیعه او، به نفوذ شیعیان امامی کمک کرد. مجدالملک قمی یکی از وزرای معروف این دوره بود که عوامل فوق در قدرت‌یابی او نقش زیادی داشت. او از وزیران معروف دورة میانی امپراتوری سلجوقی بود که حدود دو سال وزارت برکیارِق را برعهده داشت؛ مجدالملک در مدت وزارت، اقدامات ارزنده‌ای در زمینه نفوذ تشیع‌ در دربار سلجوقی و بازسازی و رونق دادن قبور ائمه و بزرگان شیعه انجام داد. این پژوهش، با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و از طریق مطالعه کتابخانه‌‌ای، ضمن بررسی زندگی و اقدامات مجدالملک، به نقش او در پیشبرد تفکر شیعی و ترویج اندیشه امامیه و بنای اماکن متبرکه پرداخته و فرجام او را تبیین نموده است.

5b0ff4c2b5dfc.JPG

اقدامات فرهنگی شاه ‌تهماسب اول در نهادینه‌سازی تشیع در جامعه

جهانبخش ثواقب, فریده مروتی

شاه‌اسماعیل اول مؤسس سلسله صفویه مذهب تشیع را در ایران رسمیت بخشید. این کار ابتدا در شهرها با قدرت نظامی اعلام می‌شد، اما صفویان دریافتند که برای تثبیت این مذهب در تاروپود جامعه و نهادینه‌سازی آن، به اقدامات گسترده فرهنگی و تشکیلاتی نیاز است. دوره پنجاه‌ساله سلطنت شاه‌تهماسب اول (930ـ984ق.)، فرزند و جانشین شاه‌اسماعیل، فرصت مناسبی را فراهم آورد تا وی با حضور عالمان مهاجر که از مناطق عربی جبل‌عامل لبنان و بحرین به ایران آمده بودند، تلاش گسترده‌ای را برای شیعی‌سازی جامعه و تثبیت موقعیت این مذهب به‌کار بندد. این اقدامات، هم در سطح دینی‌سازی حکومت و کارگزاران آن صورت می‌گرفت و هم در شیعی‌سازی جامعه و رعایت مظاهر شرع در میان مردم به‌کار بسته می‌شد. فعالیت‌های فرهنگی، وجه غالب این اقدامات بود که فقها و علمای شیعه محوریت آن را به عهده داشتند. در این مقاله، اقدامات گوناگون شاه‌تهماسب اول در ترویج تشیع و نهادینه‌سازی آن در جامعه بررسی و تحلیل شده است. یافته پژوهش، نشان می‌دهد که در عصر او، از همه ظرفیت‌های موجود تبلیغی و ترویجی نظیر رهبران مذهبی، نمادها، زیارتگاه‌ها، شعائر، شخصیت‌ها، مراسم و سنت‌ها، نهادهای آموزشی و دینی، متون و معارف، در جهت تثبیت، نهادینه‌سازی و گسترش مذهب تشیع در جامعه ایران بهره گرفته شده است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

55d1ee8c76985.jpg

ذلک یوم الخروج: دراسة حول ظهور الامام المهدی (علیه السلام)

حسین مدرسی طباطبائی

معرّفى اجمالى‏ ذلك يوم الخروج دراسه حول ظهور الامام المهدى( ع) اثر سيدحسين مدرسى مى‏باشد. اثر، تحليلى از اهداف، مبانى حكومت و قيام حضرت مهدى( عج) است. در مقدمه، سوالاتى كه در بين مسلمانان درباره شخصيت امام عصر( عج)، نهضت و قيام او و سوالات ديگرى كه در اين زمينه وجود دارد، مطرح و اثر به هدف پاسخ‏گويى به اين سوالات نگارش يافته است. ساختار كتاب: حقيقتى كه مكاتب الهى بر آن همواره تاكيد كرده و آن را تنها محدود به يك قوم و گوشه‏اى از جهان هستى مطرح ننموده‏اند، عبارت از تحقق يافتن حكومتى است كه صالحان مديريت آن را بر عهده دارند.ولقد كتبنا فى الزبور من بعدالذكر انّ الارض يرثها عبادى الصالحون‏(انبياء/ 105) حكومتى كه در آن عدل و داد برترى دارد و حق بطور آشكار در تمامى جهان حكم مى‏راند. حال اين سوال مطرح است كه چطور و چه هنگام مى‏توان بدين آرمان والاى بشرى جامه تحقق پوشاند؟ و مصلح و منجى و رهبرى كه اين وعده الهى را محقق خواهد كرد، چه كسى است و داراى چه ويژگى‏هايى مى‏باشد؟ مذاهب اسلامى تقريباً اتفاق نظر دارند كه اين منجى كه در آخرالزمان به امر خدا قيام مى‏كند، از نسل رسول خدا( ص) و فرزند فاطمه( ع) است. مولف در ضمن هفت فصل به شناسايى اين مصلح و منجى و چگونگى قيام و نشانه‏هاى ظهور او در آخرالزمان مى‏پردازد. روش مولف در مستندسازى مطالب اثر بر قرآن كريم و احاديث و روايات وارده از معصومين عليهم السلام كه در جوامع روايى نقل شده است، تكيه دارد. گزارش محتوا: نگارنده در فصل اوّل، با بررسى و تحليل محتوايى احاديث و آيات قرآن به معرّفى امام عصر( عج)، خصوصيات و ويژگى‏هاى اخلاقى ايشان مى‏پردازد. فصل دوم به بحث از مقام ولايت و امامت و ملاكات شناسايى امام( ع) ميثاق انبياء با امام مهدى( ع) پرداخته است. انديشه مهدويت در عقيده شيعه در جايگاه رفيعى قرار دارد و با مفاهيم ارزشمندى؛ مانند انتظار، ظهور قيام و عدالت پيوند خورده است. نويسنده در فصل سوم به تحليل جايگاه انتظار در فرهنگ شيعه در زواياى مختلف مى‏پردازد. فصل چهارم به انقلاب حتمى كه به دست امام عصر( عج) محقق خواهد شد و نشانه‏هايى كه از اين انقلاب در روايات مطرح و بيان شده است، ولى زمان آن دقيقتاً مشخص نشده، پرداخته است. در فصل‏هاى بعدى به اهداف اين انقلاب و نهضت، ياران آن و موضع‏گيرى‏هاى مردم در زمان خروج امام زمان( ع) پرداخته مى‏شود.

تاریخ/تاریخ معصومان(ع)/امام مهدی(ع) کلام و فرق/کلام و اعتقادات/امامت
کتاب