این حرکت عظیم از ترجمه و تفسیر قرآن تا تطبیق عصری آن و بازگشت‌ به آموزه‌های قرآنی و دینی و همه امور مرتبط بدان در درون گفتمانی شیعی-انقلابی-مدرن موجب تحولاتی خیره‌کننده و عظیم در سراسر جهان اسلامی‌ شد و سایر مسلمانان را نیز به دنبال خود روان ساخت. 23گرایش بازرگان به علم جدید،البته هیچگاه محدوده‌های سنت‌ در تفسیر قرآن را خدشه‌دار نکرد و در حقیقت«استفاده از روش‌های‌ جدید برای مطالعه تفسیری،مانند روش‌های ریاضی که مهدی بازرگان‌ در سیر تحول قرآن و تفسیر پابه‌پای وحی مورد استفاده قرار داده است، باتوجه به ابعاد شخصیتی که از شخص مفسر شناخته شده است،گامی‌ در جهت توسعه روش‌های تفسیری بوده است و به‌معنای نفی روش‌های‌ سنتی نیست»24«از میان آثار متعدد بازرگان،باد و باران در قرآن یک‌ تفسیر علمی موضوعی تمام‌عیار است. طالقانی که با مجامع علمی‌ درجه اول عصر خود رابطه داشت و خود نیز مطالعات و تجارب‌ اجتماعی و سیاسی فراوانی کسب کرده بود،مکتب تفسیری خاصی را دنبال می‌کرد که ضمن پایبندی به مباحث و علوم اولیه برای فهم و تفسیر قرآن،آن را از مهجوریت و سکون خارج کرده و به کتابی مؤثر در اخلاق‌ و منش و سرنوشت مسلمانان بدل کند. 32 -اثر تفسیری دیگر،تفسیر جزء سی‌ام قرآن مجید به نام تفسیر نوین‌ از شادروان استاد محمد تقی شریعتی(متولد 1286 و متوفای 1366 خورشیدی)مؤسس کانون نشر حقایق اسلامی،پدر دکتر علی شریعتی و از مصلحان برجستهء قرن اخیر در ایران است.

منابع مشابه بیشتر ...

5cb767a96c1e7.JPG

گذری بر تاریخ تشیع در قرن اول و دوم هجری

غلامحسین محرمی

تشیع، مرامی جز اسلام راستین و به تعبیر امام خمینی(رحمه الله) «اسلام ناب محمدی»، نیست که خدای تعالی آن را بر پیامبرش، محمد مصطفی(صلی الله علیه وآله)، نازل کرده و به وسیله آن حضرت، قوانین و مقررات آن را تشریع فرموده و به دینی جز اسلام راضی نشده: «و رضیت لکم الاسلام دینا» (مائده: 5) و دینی جز آن را نپذیرفته: «الدین عندالله الاسلام فمن یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه» (آل عمران: 3) چنان که پیامبران پیشین نیز کیشی جز اسلام نداشتند و به مکتبی جز اسلام دعوت نمی کردند: «ما کان ابراهیم یهودیا و لانصرانیا لکن کان حنیفا مسلما» (آل عمران: 2). این مقال بر آن است که با نگاهی گذرا بر تاریخ تشیع، در قرن اول و دوم هجری، به تولد و توسعه آن در بستر اسلام اشاره نماید.

5cb6f7183f94d.JPG

جغرافیای انسانی تشیع در ایران قرن هشتم بر مبنای کتاب نزهه القلوب حمدالله مستوفی

مسعود شاهمرادی

نزهه القلوب حمدالله مستوفی، که تقریبا در اواسط قرن هشتم هجری تالیف شده است ، از آثار جامع و گرانبهـائی است که درباره جغرافیا به زبان فارسی تالیف شده است . از جمله روایات مهم مستوفی در این کتـاب ، اشـارات او در زمینه مذاهب مردمان شهرها و نواحی گوناگون ایران در قرن هشتم هجری است که در میان آنها اشـارات او به پراکندگی شیعیان در نواحی گوناگون ایران حائز اهمیت بسیار است . مسـتوفی در نزهـه القلـوب اطلاعـات بـا ارزش و مهمی در زمینه حضور شیعیان امامی و اسماعیلی مذهب در نواحی گوناگون ایران ارائه کـرده اسـت . بـا توجه به عدم تعصب مذهبی مستوفی شافعی مسلک و تمایل او به تشیع و همچنـین اوج گیـری تشـیع در ایـن دوران در ایران ، روایات او در بررسی تاریخ تشیع ایران در قرن هشتم ، مهم است . پژوهش حاضر درصدد است بـا استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و مطالعات کتابخانه ای، گزارش های حمدالله مستوفی در کتاب نزهه القلـوب درباره جغرافیای تشیع ایران در قرن هشتم هجـری را، ضـمن مقایسـه آنهـا بـا روایـات برخـی دیگـر از منـابع جغرافیایی و تاریخی، بررسی و تحلیل نماید.