سلف این کتاب را می‌توان ریاض العلما دانست که میرزا عبد الله‌ هم البته به صورت مستقل شرح حال تعدادی از علمای سنی را نوشته‌ بود اما نویسنده روضات آن‌ها را درهم آمیخت. آیا ایشان نیز نگاه تاریخی به‌ شیعه داشته‌اند؟و آیا می‌توان از کتابی از اهل تسنن در این زمینه‌ نام برد که نگاه علمی هم به قضیه داشته باشد و نه تبلیغاتی و جنجالی؟ استاد جعفریان:انصاف که بین کل فرق اسلامی،گوهر کمیابی‌ است. در همان دوره در هند نیز مرحوم میرحامد حسین فعالیت‌های این چنینی را با عنوان عبقات‌ الانوار و آثار دیگر که روش کار آن‌ها بیشتر سنتی،اما با تتبعی‌ وسیع‌تر از گذشته بود،در شیعه‌شناسی برداشت،ولی به‌هرحال‌ قابل مقایسه با کارهای علامه امینی نبود. این اولین‌ نداهای شیعی است که دولت عثمانی به عنوان مرکز اسلام سنی‌ می‌شنوده و علمای شیعه برای اتحاد اسلامی،بسیار با دولت اسلامی‌ همراهی کردند؛ولی در این زمان عثمانی خود در نهایت ضعف و در حال اضمحلال بود. استاد جعفریان:کارهایی که در قاهره از این دوره به بعد،صورت‌ می‌گیرد،تحت تأثیر همین نگاه آیت الله بروجردی و البته مسبوق به‌ فعالیت‌های مرحوم میرزا محمد تقی قمی است که پیش از آقای‌ بروجردی فعالیت خود را آغاز کرده بود. در پنجاه سال گذشته،منهای سؤال اصلی در مورد اصل و منشاء ریشه‌ی شیعه،نظری را شیعیان بسیار بر آن تأکید کردند مبنی بر این‌ که دو نوع شیعه معتدل و افراطی وجود دارد و به اهل تسنن گفتند که‌ اگر بین این دو تفاوت قائل شوید،مشکل بین مذاهب اسلامی حل‌ شده است.

درباره نویسنده

عمده پژوهش‌های جعفریان درباره تاریخ تشیع است. زمینه‌های دیگر پژوهش‌های وی عبارت اند از: تاریخ سیاسی صدر اسلام، تاریخ تشیع و تاریخ دوره صفوی. کتاب‌هایی چون تاریخ سیاسی اسلام (سیره رسول خدا و سیره خلفا)، تاریخ تشیع در ایران، اطلس شیعه و نیز سیاست وفرهنگ روزگار صفوی از جمله کارهایی است که در این زمینه‌ها منتشر کرده‌است. در زمینه تاریخ معاصر نیز کتاب جریانها و سازمان‌های مذهبی سیاسی بین سالهای ۱۳۲۰ – ۱۳۵۷ را نوشته‌است. مجموعه مقالات جعفریان در هجده مجلد به چاپ رسیده‌است. آثار چندی نیز به عنوان تصحیح و ترجمه از وی انتشار یافته‌است. جعفریان درباره تاریخ حجگزاری ایرانیان نیز تحقیقات و مقالاتی داشته که در کتب و نشریات مختلفی چاپ شده‌است.(نک: پنجاه سفرنامه حج قاجار، ج۱، اولین مقاله)او در زمینه تصحیح نسخه‌های خطی سفرنامه‌های حج ایرانیان سالها فعالیت کرده و مجموعه‌ای از آنها را به صورت مستقل و نیز در مجموعه‌ای با نام پنجاه سفرنامه حج قاجار(نشر علم، تهران، ۱۳۸۹)چاپ کرده‌است.

منابع مشابه بیشتر ...

5cb767a96c1e7.JPG

گذری بر تاریخ تشیع در قرن اول و دوم هجری

غلامحسین محرمی

تشیع، مرامی جز اسلام راستین و به تعبیر امام خمینی(رحمه الله) «اسلام ناب محمدی»، نیست که خدای تعالی آن را بر پیامبرش، محمد مصطفی(صلی الله علیه وآله)، نازل کرده و به وسیله آن حضرت، قوانین و مقررات آن را تشریع فرموده و به دینی جز اسلام راضی نشده: «و رضیت لکم الاسلام دینا» (مائده: 5) و دینی جز آن را نپذیرفته: «الدین عندالله الاسلام فمن یبتغ غیر الاسلام دینا فلن یقبل منه» (آل عمران: 3) چنان که پیامبران پیشین نیز کیشی جز اسلام نداشتند و به مکتبی جز اسلام دعوت نمی کردند: «ما کان ابراهیم یهودیا و لانصرانیا لکن کان حنیفا مسلما» (آل عمران: 2). این مقال بر آن است که با نگاهی گذرا بر تاریخ تشیع، در قرن اول و دوم هجری، به تولد و توسعه آن در بستر اسلام اشاره نماید.

5cb739268e457.JPG

تاثیر ترمینولوژی شریعتی بر رادیکالیزم شیعی در تاریخ معاصر ایران

سیروس عباس زاده

شریعتی عنصری تاثیرگذار بر جامعه و محیط خود بود و سعی کرد با نوآوری ترمینولوژیک به بیان مفاهیم جدید و بازسازی برخی مفاهیم، نمادها و ... بپردازد و به دنبال ارائه تفسیری ایدئولوژیک از تشیع - آرمان خواهی رادیکال را به ارمغان آورد تا از سقوط جامعه به ورطه از خودبیگانگی و پذیرش هژمونی و جریان فکری غرب جلوگیری کند . چارچوب نظری نظریة زبان و گفتمان، زبان و تولید قدرت و امکانات آن برای خلق نمادها، استعاره ها و ... هستند که برای فهم پژوهش حاضر موثر واقع می شوند. روش پژوهش اسنادی - کتابخانه ای است . این پژوهش تحلیلی از نوع تبیین علّی است و یافتن تاثیر متغیر مستقل (ترمینولوژی شریعتی) بر است. نتایج نشان می دهد « مدخلیت علّی » متغیر وابسته (رادیکالیسم شیعی ) با استفاده از روش ترمینولوژی مطرح شده از سوی شریعتی و ارتباط آن با رادیکالیسم شیعی در دهه ها ی 40 و50 شمسی جهت بسترسازی برای تکوین و تسریع در ظهور پدیده رادیکالیزم شیعی در انقلاب اسلامی ایران موثر است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5c3077e72c198.JPG

بازخوانی دیدگاه‌ها و مناقشات درباب روایت شیخ طریحی(م1087ق) از حدیث کساء

رسول جعفریان

برخی از رویدادهای بحث‏برانگیز در تاریخ تشیع، به تقابل دو یا چند جریان فکری درباره اصالت یا مضمون روایات برمی‏گردد. محور یکی از این مجادلات - که نزدیک به دو قرن پیشینه دارد - روایتی متفاوت از واقعه کساء است. اصل حدیث، هرچند در منابع شیعه و سنی به ثبت رسیده، اما این روایت - که با ساختار ادبی و داستانی از زبان حضرت زهرا  نقل شده و موجب برانگیختن احساسات شنوندگان می‌شود - هر از چندی موجب تقابل دو جریان فکری شد که آخرین بار در یک دهه گذشته رخ داد. هدف نوشته حاضر اثبات یا رد این روایت مذکور نیست، بلکه تلاش شده تا پس از بررسی اجمالی شخصیت نخستین نقل کننده روایت و انگیزه وی، به مهم‏ترین نظریات و اقدامات علما، محققان و عموم شیعیان در مقاطع مختلف زمانی در این‏باره پرداخته شود.

حدیث/ادعیه، زیارات و تقویم
مقاله