باتسلط مسلمانان براندلس ،به مرورآئین وفرهنگ اسـلامیدرمیـان سـاکنان آنجـاگسـترش یافت .با این همه به رغم آن که اندیشه هایمختلف دینیوگرایش هایگوناگون مـذهبی،مجـالیبـرایبـروز و ظهور در اندلس (در دورة اسلامی)به دست آوردند، تشیع درشمارمعدودمذاهبیبـودکـه اساسـافرصـتی برای بیان مبانی اعتقـادی خـودبـه دسـت نیـاوردوبـه سـبب وجـودعـواملی چنـد،راه برگسـترش وتثبیـت اندیشه های شیعی در اندلس بسته شد.اندلس اززمان فتح تاسرنگونی خلافت امویدرقرطبـه ،مـاهیتیامـوی داشت که سیاست های خود را بر مبنای نادیده گرفتن حق اهل بیت استوارساخته بود.درواقـع امویـان تـلاش فراونی برای گسترش مذهب بر اساس دیدگاه هایخودبه عمل آوردندوبـاحمایـت همـه جانبـه ازمـذهب مالکی،مجال هرگونه فعالیت راازدیگرمـذاهب ، خاصـه تشـیع سـلب کردنـد.ایـن موضـوع باعـث شـدتـا فعالیت ها وکوشش های پیروان تشیع دراندلس به گونـه ایآشـکارمحـدودشـده وشـیعیان ازبیـان باورهـاو انجام مراسم مذهبیخودبازمانند. تنهاپس ازبرافتادن امویان بودکه شیعیان فرصتیهرچنـدکوتـاه بـه دسـت آورندو باتأسیس خلافت حمودیتوانستندشمه ایازحضورسیاسـی-فرهنگـیخـودرادرانـدلس نشـان دهند.پرسش اصلی در این پژوهش آن است که : اولا به راسـتیعلـل وعوامـل عـدم گسـترش وناپایـداری تشیع در اندلس چه بود؟ ثانیا سیاست ها و برنامـه هـای حکمرانـان انـدلس خاصـه امویـان چـه تـأثیریدرایـن موضوع داشت ؟ این مقاله برآن اسـت تـابـراسـاس روش تحلیلـیوبـااسـتفاده ازمنـابع ،مآخـذومطالعـات تاریخیبه این دوپرسش پاسخ دهد

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5a2d4cf5cb603.JPG

مزیدیان و نقش آنان در گسترش تمدن اسلامی

احمدرضا خضری

مزیدیان یکی از حکومت­های شیعی عراق بودند که در فاصله میان سال­های 350 تا 545 ه‍.ق برابر با 961 تا 1150م.، بر منطقه حلّه و پیرامون آن فرمان راندند. آنان که شاخه­ای از اعراب بنی­اسد به شمار می­آمدند، نخست در محلی بین کوفه و هیت استقرار یافتند و روزگار خود را از طریق دام­داری و کشاورزی سپری می­ساختند؛ تا آن­که در دوره معزّالدوله بویهی، علی­بن­مزید تحت حمایت بویهیان توانست حکومت مزیدیان را در نواحی یاد شده پدید آورد. پس از علی، هفت تن دیگر از افراد خاندان مزیدی به حکومت دست یافتند و با فراز و فرودهایی تا سال 545 ه‍.ق بر قلمرو مزیدی فرمان راندند. بی­شک بزرگ­ترین و مشهورترین حکمران مزیدی، صدقه­بن­منصور بود که همزمان با ظهور خاندان سلجوقی، حکومت مزیدیان را در اختیار داشت. وی که امیری هوشمند بود، با استفاده از اختلاف­ها و درگیری­های بین امرای سلجوقی، شهرهای بصره، کوفه، هیت و تکریت را به زیر فرمان آورد، و شهر حلّه را بنا نهاد و پایتخت خود را بدانجا منتقل ساخت و آن شهر را پایگاهی برای حمایت بی­چون و چرا از عالمان و دانشمندان قرار داد و زمینه گسترش بیش از پیش تمدّن اسلامی را فراهم آورد. این مقاله بر آن است که بر اساس روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع، مآخذ و پژوهش­های تاریخی، در وهله نخست زمینه­ها و چگونگی ظهور حکومت مزیدی را بررسی و در مرحله بعد نقش آن خاندان را در گسترش فرهنگ و تمدّن اسلامی، به ویژه در دو بخش ادبی و علمی، بیان کند، و آن­گاه فعالیت­های آنان را در راستای گسترش تشیّع تبیین نماید.

فرهنگ و تمدن/کلیات
مقاله