موضوع اين پژوهش طرح چگونگي ژئوپليتيکي شدن تشيع پس از انقلاب اسلامي و در پي آن، گسترش نقش و عملکرد ايران در روابط بين المللي خاورميانه است. روشن است که با پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال 1357 و رخدادهاي پس از آن که بيشتر متاثر از پيروزي انقلاب بودند، تشيع به يکي از عوامل مهم و تاثيرگذار دنياي ژئوپليتيک تبديل شد. تشکيل يک حکومت شيعي با رهبري علماي ديني در کشوري بزرگ و با اکثريت شيعه، هرگز در گذشته روي نداده بود. به اين ترتيب، انقلاب ايران کانون توجهي براي زنده کردن و رواج هويت ديني شيعيان و حتي در نگاهي کلي تر، هويت ديني مسلمانان پديد آورد و تشيع و اسلام را در قلب حوادث و اخبار جهاني قرار داد. تبيين اين تحولات در چارچوب ژئوپليتيک شيعه، موضوع مورد بحث اين مقاله است. اين پژوهش به روش توصيفي تحليلي و بر پايه داده هاي ميداني انجام شده است. بنابراين براي تجزيه و تحليل و نتيجه گيري، افزون بر منابع کتابخانه اي و الکترونيک، از يافته هاي پرسش نامه اي نيز استفاده شده است. نتيجه پژوهش نشان داد که با وقوع انقلاب اسلامي و ژئوپليتيکي شدن تشيع، موقعيت و جايگاه ايران به ويژه از ديدگاه سياسي، اجتماعي، رسانه اي، آموزشي و فرهنگي در منطقه ارتقا يافته و اين کشور توانسته است اثرگذاري و نقش آفريني بهتري نسبت به گذشته داشته باشد.

منابع مشابه بیشتر ...

5cd82697a76a8.JPG

تشیع ایرانی و تسنن عثمانی: پژوهشی درباره ی منازعات شیعی- سنی در عتبات عالیات قرن نوزدهم (با تکیه بر اسناد آرشیو عثمانی)

رسول عربخانی

قدمت اختلافات شیعه و سنی در عراق و رقابت های مذهبی میان دو مذهب که گاه به نبردهای خونین نیز منجر می شده است به سال های بسیار دور بازمی گردد. در دوره حاکمیت عثمانی بر عراق و ظهور قدرت صفوی در مرزهای شرقی این سرزمین اختلافات مزبور وارد مرحله جدیدی شد و علاوه بر ماهیت مذهبی، ماهیت سیاسی نیز به خود گرفت. با ورود به قرن نوزدهم و ارتقای روابط دولت ها در چارچوب دیپلماتیک و پایبندی آنها به حفظ حقوق اقلیت های درون حاکمیت دایره آزادی فعالیت های مذهبی شیعیان در سرزمین های درون عثمانی از جمله عراق نیز وسعت یافت. با اینحال رقابت ها و کشمکش های فرقه ای شیعه سنی میان مردم همچنان باقی ماند و در مقاطعی منجر به دخالت های سیاسی نظامی دولتین برای حل بحران شد. موقعیت ژئوپلتیکی عراق و ویژگی های فرهنگی-جمعیتی این بخش از امپراطوری عثمانی، تعاملات شیعه و سنی را در عراق با پیچیدگی های خاصی همراه می کرد و بر ماهیت سیاسی آن بیش از پیش می افزود. این مقاله به مطالعه منازعات شیعه-سنی در عتبات عالیات و بررسی عوامل دخیل در بروز این منازعات و نیز چگونگی تأثیر آن در مناسبات سیاسی ایران و عثمانی طی قرن نوزدهم می پردازد.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

559100ba9a024.jpg

ژئوپلتیک شیعه و ارتقای جایگاه ایران در خاورمیانه پس از انقلاب اسلامی

عباس احمدی, محمود واثق

  موضوع این پژوهش طرح چگونگی ژئوپلیتیکی‌شدن تشیع پس از انقلاب اسلامی و در پی آن، گسترش نقش و عملکرد ایران در روابط بین‌المللی خاورمیانه است. روشن است که با پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 و رخدادهای پس از آن که بیشتر متاثر از پیروزی انقلاب بودند، تشیع به یکی از عوامل مهم و تاثیرگذار دنیای ژئوپلیتیک تبدیل شد. تشکیل یک حکومت شیعی با رهبری علمای دینی در کشوری بزرگ و با اکثریت شیعه، هرگز در گذشته روی نداده بود. به این ترتیب، انقلاب ایران کانون توجهی برای زنده‌کردن و رواج هویت دینی شیعیان و حتی در نگاهی کلی‌تر، هویت دینی مسلمانان پدید آورد و تشیع و اسلام را در قلب حوادث و اخبار جهانی قرار داد. تبیین این تحولات در چارچوب ژئوپلیتیک شیعه، موضوع مورد بحث این مقاله است. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی داده‌های میدانی انجام شده است. بنابراین برای تجزیه و تحلیل و نتیجه‌گیری، افزون ‌بر منابع کتابخانه ای و الکترونیک، از یافته‌های پرسش‌نامه‌ای نیز استفاده شده است. نتیجه‌ی پژوهش نشان داد که با وقوع انقلاب اسلامی و ژئوپلیتیکی شدن تشیع، موقعیت و جایگاه ایران به‌ویژه از دیدگاه سیاسی، اجتماعی، رسانه‌ای، آموزشی و فرهنگی در منطقه ارتقا یافته و این کشور توانسته است اثرگذاری و نقش‌آفرینی بهتری نسبت به گذشته داشته باشد.

تاریخ/تاریخ عمومی/از 1357 تا کنون دوران انقلاب اسلامی
مقاله