محمد بن هانی، شاعر شیعه مذهب اندلس، زبان شعر را ابزاری برای بیان عقاید دینی خود به کار برده و در بخش مدحی قصائد، فاطمیان را ادامه دهنده راه ائمه(ع) می­داند و در ضمن بیان حقانیت آنها و بطلان دعاوی عباسیان و امویان، حقانیت اهل بیت(ع) و مظلومیت آنها را بیان می­کند؛ نکته اصلی و مهم در این اشعار این است که ابن هانی عقایدی چون امامت، شفاعت، قاطعیت، گذشت و بخشش را - که از عقاید اصلی تشیع می­باشد- در بخش مدحی قصیده به کار برده است؛ البته با ظرافتی خاص که اهل ذوق و آشنایان با مفاهیم قرآن قادر به درک آن هستند. وی بنابه مقتضای شرایط جامعه خود- که با اهل تشیع به شدت برخورد می‌کردند- نمی­توانست با صراحت به بیان این مفاهیم بپردازد. پژوهش حاضر، جستاری برای تبیین اصول عقیدتی تشیع است که ابن هانی به عنوان پیرو و حامی این مذهب در اشعار خود به بیان و دفاع از آنها پرداخته است.

منابع مشابه بیشتر ...

5e3b018bab1dd.JPG

نقد دیدگاه تطوری بودن عصمت امامان شیعه علیهم السلام

سیدرضا مودب, حسین خلیفه

شیعه در جهان امروز، مکتبی است با اندیشه‌های خاص در حوزه امامت که عصمت، از شاخص‌ترین اندیشه‌های آن به شمار می‌‌آید. در دوران معاصر، برخی خاورشناسان و محققان جهان اسلام، اندیشة عصمت امام را محصول سده‌های دوم و سوم دانسته‌اند که عالمان و تئوری‌پردازان شیعه پیشنهاد کرده و جامعه شیعه در قرون بعدی پذیرفته‌اند. سوالی که مطرح است این‌که آیا اندیشة عصمت امام، نظریه‌ای تکاملی در طول حیات شیعه است؟ در این صورت این تفکر، یک اندیشة رسمی اسلامی به شمار نمی‌آید و باید آن را جعلی دانست؛ و یا این‌که اعتقاد یادشده، آموزه‌ای اسلامی است که در صدر اسلام رواج داشته و مسلمانان نخستین نیز به آن پای‌بند بوده‌اند؟ در این رساله، به گفتار و رفتار اصحاب و تابعین در کتب فریقین مراجعه شده تا با تحلیل نصوص و گزارش‌های مندرج در آن‌ها، و تکیه بر نقلیات روایی و تاریخی، موضوعی کلامی در حوزة اندیشة تشیع به ثمر بنشیند. قراین و نشانه‌هایی که در نوشتار پیش رو به آن‌ها استناد می‌شود، موید اصالت این تفکر به عنوان اندیشه‌ای اسلامی است که از نخستین روزهای ظهور اسلام رواج یافته و مسلمانان نیز با آن آشنایی داشته‌اند.

5e29e56224111.JPG

دکتر سروش و موضوع &

حسن انصاری

همانطور که در آن يادداشت نوشتم موضوع براء و ولاء از ويژگی های مهم اعتقادی و ايمانی برای فرقه های نوظهور کلامی و مذهبی در دو سه سده آغازين اسلامی بود و خوارج و معتزله و شيعه و عثمانيه و اسلاف اهل سنت همه در اين موضوع و در خصوص فتنه اول و اختلافات ميان صحابه مواضع متفاوت داشتند و هر یک به نوعی به ولاء و براء معتقد بود.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

586b52e0062d1.png

تطبیق نظریه «دور» شیعه اسماعیلیه بر اشعار ابن هانی اندلسی

علی صیادانی

ابن هانی شاعر شیعه مذهب اندلس و مغرب، در ساختار شعري خود و بافت معنایی آن، بسیاري از عقاید اسماعیلیه را وارد کرده و به دفاع از آنها پرداخته است. یکی از این عقاید، نظریۀ دوره اي بودن تاریخ مقدس دینی است. بر اساس این نظریه، تاریخ بشر از هفت دوره زمانی تشکیل شده وهر « دور » با یک ناطق و وصی و هفت امام شناخته میشود. ناطقان هفت « دور » به ترتیب عبارتند از؛ حضرت آدم(ع)، نوح(ع)، ابراهیم(ع)، موسی(ع)، عیسی (ع)، و حضرت محمد (ص) و قائم القیامۀ، هریک دوره زمانی خاصی دارند و از میان شش ناطق نخست اولوالعزم هستند و هرکدام شریعتی آوردهاند که شریعت ناطق پیشین را نسخ میکند. به آنها اصحاب شرایع میگویند. ابن هانی در دیوان اشعار خود این نظریه را به این شکل مطرح میکند که معزّلدین الله- خلیفه فاطمی- ادامه دهنده راه انبیاي گذشته و وظیفه تأویلی بر عهده او است. از دیگر فروعات نظریۀ ««دور»» که در اشعار ابن هانی مطرح شده، بحث مربوط به عهد، وصی، امامت است.

فرهنگ و تمدن/ادبیات/شعر شیعی/پژوهشی
مقاله