در این مقال، سخن از رسالت بزرگى است که حوزه‏هاى علمیه و عالمان دین و دستگاه‏هاى پیام رسانى دینى بر عهده دارند و آن تبیین دقیق و روشنِ مکتب اهل بیت است و رساندن پیام آن به مسلمانان جهان از هر قوم و نژاد و با هر مذهب و مسلک. زیرا این مکتب، اگر درست و روشن و به دور از فرقه‏گراییهاى کور و غرضها و کینه‏ورزیها، مجال یابد در عرصه‏ها و میدانهاى علمى، سخن و پیام خود را به گوش اهل فکر برساند و توده‏هاى مسلمان، یا گوهر و جوهر آن آشنا شوند، بى گمان توان آن را دارد که انسان امروز را به سرچشمه‏هاى روشنایى برساند و از گرداب حیرت رهایى بخشد. اکنون، که پاره‏اى از بازدارنده‏ها برداشته شده و کم و بیش، به برکت انقلاب اسلامى فرصتهایى به وجود آمده و گشایشهایى پدید، هرگونه فرصت سوزى، پیامدهاى زیانبارى را در پى خواهد داشت. آن چه در این مقال نسبت به آن هشدار داده شده این که حوزه‏هاى علمیه و عالمان دین، در این سى و اند سال از این فرصتها بهره‏هاى لازم را نبرده‏اند و در ابلاغ معارف بلند و روح بخش مکتب اهل بیت، به جهان تشنه این مکتب، کارنامه درخشانى ندارند و اگر همین سیر ادامه یابد، در آینده نیز نخواهند داست. و این که چرا و چه بازدارنده‏هایى بر سر راه بوده و حوزه‏ها با چه کاستیهایى دست و پنجه نرم مى‏کنند که نتوانسته و نمى‏توانند از عهده این رسالت بر آیند و جایگاه مکتب اهل بیت و مرجعیت علمى آن را بنمایاند، پرسشى است که نیاز به بررسیهاى فراوان دارد که به بخشهایى از آن در این مقال اشاره شده است.

منابع مشابه بیشتر ...

597dd5797d215.jpg

تبیین امامت قرآنی به مثابه مقامی مستقل از نبوت با تأکید بر آیه ابتلا

محمد اسعدی

پیشنهاد دیگران در این مقاله آیة ابتلا به عنوان یکی از مستندات اصلی استقلال امامت از نبوت بررسی و ادلة نظریة عدم استقلال در پرتو آن نقد شده است. این ادله عبارت‌اند از: اطلاق مفهوم «إمام» و عموم «الناس» در آیه، اختصاص امامت به مصداق اکمل به دلیل امتنان و اختصاص امامت به معصومان. در پی این بحث پشتوانه‌های دلالی دیدگاه استقلال مفهوم امامت در مکتب اهل بیت تحلیل شده است. این پشتوانه‌ها در دو محور «نسبت ابتلا به کلمات با جعل امامت در صدر آیه» و «توصیف امامت به عهد الهی در ذیل آیه»، تبیین شده است. اهمیت ویژة این بحث از آن‌روست که اساسا نظریة امامت شیعی بر مفهوم قرآنی امامت استوار است و برخلاف نظریة ‌اهل سنت، پشتوانه‌های خود را در آیات امامت جست‌وجو می‌کند. تحلیل و بررسی دلالی آیه به روش تفسیر قرآن به قرآن بوده و راهنمایی‌های روایی در جنب آن مورد توجه قرار گرفته است.

586a2a13efbc1.png

بررسی سیره فرهنگی - اجتماعی امامان معصوم علیهم السلام با تاکید بر ابزارها و روش های تبلیغی - ارتباطی

محسن الویری, جواد نظری مقدم

این مقاله می کوشد با بررسی سیره و رفتار اجتماعی اهل بیت (ع) و ابزارها و ظرفیت های فرهنگ ساز اتخاذ شده از سوی ایشان دذر جامعه اسلامی و واکاوی تجربی - تاریخی این اولیای الهی، گامی در جهت بازتولید الگویی دینی از سیاست گذاری فرهنگی در جامعه اسلامی، مناسب و متناسب با مقتضیات زمان بردارد. بدین منظور، ابتدا تعریف برخی مفاهیم اجتماعی و دینی نظیر تبلیغ، ارتباط و ارتباطات اسلامی ارائه می شود و سپس با بهره گیری از اسناد و شواهد تاریخی، ابزارها و شیوه های اجتماعی مورد استفاده امامان معصوم (ع) در جهت فرهنگ سازی در جامعه تشریح و تبیین می گردد. مهم ترین این ابزارها و شیوه ها عبارتند از: قرآن کریم، نمادها و نهادهای فرهنگی، مسجد، حج، نگارش نامه، ارتباط با قبایل و گروه ها، آیین های جمعی و زبان. بزرگ ترین دستاورد این تحقیق ارائه تصویر بخشی از اقدامات و سیاست های ائمه اطهار (ع) در جهت تشکیل جامعه نمونه اسلامی و تربیت اجتماعی افراد و ارائه آن به عنوان یک الگوی عملی از آموزه های اسلامی در گستره ای وسیع است که در واقع، عینی ترین و نافذترین الگوی فرهنگ ساز در اجتماع محسوب می شود.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

58c40a3535b22.jpg

ولایت مطلقه فقیه از دیدگاه آخوند خراسانى

محمد صادق مزینانی

آخوند خراسانى، به ولایت مطلقه فقیه در روزگار غیبت باور داشته است. اما در سالهاى اخیر، کسانى با انگیزه‏هاى سیاسى تلاش کرده‏اند که دیدگاه ایشان را در برابر دیدگاه امام خمینى قرار داده و او را منکر ولایت فقیه قلمداد کنند. موضوع این مقاله اثبات دیدگاه آخوند خراسانى به ولایت مطلقه فقیه و در ضمن پاسخ به شبهه یاد شده از راه‏هاى زیر است: 1. دقت و درنگ در آثار علمى و فنى ایشان، همانند حاشیه بر مکاسب، تکمله التبصره وتقریرات القضا و... . 2. رساله‏ها و لایحه‏هایى که مورد تایید ایشان قرار گرفته‏اند. 3. سیره عملى: اطلاعیه‏ها، تلگراف هاو احکام حکومتى در عرصه مشروطه خواهى و مبارزه با استبداد و استعمار. 4. احکام و اجازه‏هایى که براى شمارى از شاگردان و نمایندگان خود، در هند، عراق، ایران و... نوشته و به آنان اجازه تصرف در امور ولایى را داده، مفید و مناسب مى‏نماید. 5. مطالعه رسا له‏هاى عملیه و نیز حواشى ایشان بر دیگر رساله‏هاى عملیه. محورهاى یاد شده بیان‏گر آن هستند که آخوند خراسانى در اندیشه و عمل، ولایت مطلقه فقیه را پذیرفته و بر اساس آن احکام ولایى و حکومتى بسیارى صادر کرده است. ایشان در کتاب تقریرات القضا، از راه روایات، بویژه مقبوله عمربن حنظله، به اثبات ولایت فقیه پرداخته است. و دربسیارى از احکام سیاسى و حکومتى خود نیز، به مقبوله استناد کرده است. افزون بر این، تایید خاص او از تنبیه الامه و تنزیه المله و همچنین تایید دو لایحه هیأت علمیه نجف اشرف و مجتهد قزوینى و تصریح به این که گفته‏هاى آن دو لایحه، شرح احکام سیاسى ماست، بیان‏گر آن است که ایشان به ولایت مطلقه فقیه اعتقاد کامل داشته است. در حاشیه بر مکاسب، هر چند در دلالت اخبار خدشه کرده است، اما در همان جا نیز، از راه حسبه و دلیل عقلى قدر متیقن، ولایت فقیه را اثبات کرده است. برخى از تلگراف‏ها و گزارشهایى را که مدعیان براى مخالفت آخوند با ولایت عامه فقیهان آورده‏اند، نقل و سپس با توجه به اسناد و شواهد نشان داده شده که از جهت سندى و محتوایى، اشکال دارند.

روحانیت و حکومت/حکومت/ولایت فقیه
مقاله
58b599a278692.jpg

ولایت عامه در آثار فقهى سید محمد کاظم یزدى

محمد صادق مزینانی

موضوع این مقال، بیان باور سیّد یزدى به ولایت عامه فقیه و در ضمن پاسخ به پاره‏اى از شبهه‏ها در این باره است. سیّد یزدى در اندیشه‏ها و آثار فقهى که از خود به جاى گذارده، ولایت عامه فقیه را به خوبى نمایانده است، و آن را در ابواب گوناگون فقه باز تاب داده است که در عروة الوثقى، رساله سؤال و جواب و حاشیه‏هایى که بر پاره‏اى از رساله‏هاى مراجع پیش از خود دارد، این مطلب را مى‏توان به دست آورد. وى، در جاى جاى فقه، ارجاع به حاکم شرع و فقیه جامع الشرایط مى‏دهد. اصل نیابت و ولایت عامه فقیه در نزد او، اصلى مفروغ عنه بوده است. به باور وى اختیارات حاکم و فقیه جامع الشرایط، بسیار فراتر از فتوا، قضا و حتى امور حسبیه به معناى حداقلى آن است. در منظومه فکرى وى، حاکم شرعى، حکم به رؤیت هلال مى‏دهد، مقام قضا را بر عهده مى‏گیرد، حدود و تعزیرات، دیات و قصاص را به اجرا مى‏گذارد، امور سفیهان، قاصران و موقوفات را بر عهده مى‏گیرد. قبض فقیه جامع الشرایط، قبض امام معصوم است. از این رو، تصرف در اموالى که در زمان امام معصوم، شأن مقام امامت بود، در روزگار غیبت، زمام آن به دست حاکم و نایب عام امام است. در کتاب خمس و زکات، در بسیارى از مسائل، با توجه به نیابت و ولایت فقیه فتوا داده است. در پایان، با عنوان: ولایت کدام حاکم، به برخى از مسائل مرتبط با ولایت فقیه از نگاه سیّد پرداخته شده است.

روحانیت و حکومت/حکومت/اندیشه سیاسی شیعه
مقاله