ائمه شیعه به تناسب حال و مقام از راه های متعددی چون خطبه خوانی، حلقه های وعظ و نامه نگاری به انتقال مفاهیم و آموزه های اسلامی می پرداختند. تا عصر امام کاظم (ع) امکان ارتباط مستقیم و بی واسطه امامان با شیعیان تا حدی وجود داشت؛ اما با افزایش فشارهای سیاسی دستگاه خلافت بر شیعیان و به سبب پراکندگی پیروان ائمه در مناطق مختلف ارتباط حضوری و گفت وگوی شفاهی شیعیان با امامان جای خود را به مکاتبات و نامه نگاری داد. تقریبا از عصر امام کاظم (ع) به بعد نامه- نگاری به یکی اصلی ترین شیوه انتقال مفاهیم و آموزه های دینی تبدیل شد. سوال اصلی پژوهش این است که نامههای ائمه خطاب به شیعیان از دوره امام کاظم (ع) تا آغاز غیبت کبری، از چه ویژگی های محتوایی، ساختاری و ادبی برخوردار بوده است؟ تامل در این متون، که در آستانه عصر غیبت صغری تنها ابزار مکتوب امامان برای حفظ ارتباطشان با شیعیان بوده، نشان میدهد که آنان از هرحیث جانب احتیاط را رعایت میکردند تا آسیبی به مخاطبان نرسد و از همی نرو استفاده از آرایه هایی چون استعاره و کنایه در این نوشته ها معمول بوده است. به لحاظ مضمون نیز این نامه ها حاوی آموزه های اصیل اسلامی، خاصه مفاهیمی چون امامت عامه و امامان، غیبت امام، احکام شرعی و نکوهش غالیان بوده است.

منابع مشابه بیشتر ...

5aa7a7597ca0d.JPG

مدیریت خمس در عصر غیبت

محمد صادق فیاض

غیبت کبری در تار یخ تشیع ، مرحله ای است که علاوه بـر تـاث یر در رفتارهـا ی سیاسـ یشـ یعیان در ساحت اند یشه ن یز تحولات ی را رقم زد که یک نمونه آن به باب خمس مربوط مـ یگـردد . مهم ترین مسئله ای که در ا ین زم ینه ، فرارو ی فق یهان قرار گرفـت ، مـد یریت خمـس در عـصر غیبت بود . مجموع ره یافتهای ارائه شده ط یفی وس یعی را تشک یل م یدهـد کـه مـرور بـر آنهـا، چشم اندازی از تحولات دانش فقه را راجع به سه مقوله تع یین کننده ، یعنی خمس ، سـهم امـام و جا یگاه فق یه ، نشان می دهد.این نوشتار بر آن است تا از م یان ا ین ره یافتها، سـه د یـ دگاهی را که متعلق به مشهور، و دو فق یه معاصر، یعنی مرحوم مغنیـ ه و مرحـوم امـام خم ینـ ی& اسـت ، بررسی نما ید. اهمیت ا ین سه رو یکـرد در ا یـ ن اسـت کـه د یـ دگاه مـشهور عـلاوه بـر پا یگـاه گسترده تار یخی در دوران معاصر مدافعان ن یرومند پیدا کرده اسـت . دو نظریـ ه معاصـر ن یـ ز بـا چالش کش یدن مشهور، به ترت یب ، عقبه های مطمـئن تـر ی را بـه لحـاظ تئور یـ ک جـست وجـو کرده و به یافته های نظام مندتر در عرصه عمل دست یافته اند.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5a195d92d0a63.JPG

روابط و مناسبات فاطمیان مغرب و عباسیان(297 - 362ق)

محمدعلی چلونگر

و در مقابل،استفاده عباسیان که حامیان اهل سنت بودند،از این حرکت برای تضعیف فاطمیان. 3.تلاش فاطمیان باری تصرف مصر که عباسیان آن را آخرین نقطه نفوذ خویش در شمال افریقا می‌دانستند. 4.فعالیت داعیان اسماعیلی در مناطق عباسیان که از مسائل زیمنه‌ساز نفوذ فاطمیان بود. 5.تلاش فاطمیان از آغاز تشکیل خلافت در جهت خواندن خطبه به نام آنان در حرمین شریفین به جای عباسیان. 6.قرامطه بحرین که پس از تأسیس حکومت فاطمیان در مغرب،از جمله عوامل تأثیر گذار در روابط آنان با عباسیان بودند. روابط فاطمیان و عباسیان که از دوران دعوت فاطمیان آغاز شده بود،با تشکیل دولت‌ فاطمیان در مغرب‌1در شمال افریقا وارد مرحله جدیدی شد.در دوران خلافت فاطمیان در مغرب بین سال‌های 297-362 ق عوامل زیر،زمینه‌های ارتباط این دو حکومت را فراهم کرد: 1.سقوط حکومت اغلبیان به دست فاطمیان که واکنش عباسیان را علیه فاطمیان به‌ همراه داشت،زیرا اغلبیان از سوی عباسیان حمایت می‌شدند. 2.تصمیم فاطمیان بعد از تشکیل حکومت در مغرب برای تغییر شعائر مذهبی اهل‌سنت،

تاریخ/دولت های شیعی/شمال افریقا/فاطمیان
مقاله