منابع مشابه بیشتر ...

59eb57abaec5f.JPG

نقد دیدگاه شرق شناسان قرن نوزدهم به کارکرد اجتماعی روحانیان عصر قاجار

شکرالله خاکرند, مهدی دهقان حسام پور

از رویکرد نوشته ها و مطالعات غربیان درباره وجوه گوناگون حیات فکری، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی سرزمین های دیگر در قرن نوزدهم به عنوان «سنت شرق شناسانه» یاد می شود. شرق شناسان که گروه های متفاوتی، اعم از مامور سیاسی تا مسافر و محقق را شامل می شوند اجزای گوناگون جوامع شرقی را از نگاه و چارچوب سنت فکری خویش مطالعه و توصیف کرده اند. یکی از گرو ه های جامعه ایران که در قرن نوزدهم از سوی شرق شناسان مطالعه شده، روحانیان شیعی ایرانی بودند. به سبب تضاد اندیشه ای این دو گروه، یعنی روحانیان حافظ سنت در جامعه ایران و شرق شناسان دلبسته و مبلغ تجدد و مدرنیته، نوعی رویارویی بین آنان رخ داد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که شرق شناسان روحانیان را به عنوان یک رقیب و دشمن فکری و سد نفوذناپذیر در مقابل تجدد مدنظر داشته و سعی کرده اند در چارچوب نظریه شرق شناسی، با یک نگاه تعمیم گرایانه و کل گرایانه، صفات غیرواقع و کارکردهای غیرواقعی را به این گروه منتسب کنند، هرچند نباید از دستاوردهای مطالعاتی این گروه در شناخت نسبی روحانیان دوره قاجار، مانند جایگاه، کارکردها، ضعف ها، و رابطه آنها با مردم غفلت کرد. هدف این تحقیق آن است که روحانیان را از دریچه نگاه شرق شناسان شناسایی و بررسی کند. روش تحقیق در این پژوهش، «توصیفی- تحلیلی» و روش جمع آوری اطلاعات «کتابخانه ای» است.

59789fcf5f64c.JPG

مهدویت در واقفیه و موضع گیری امام رضا علیه السلام

محمد حیدر مظفری

با مطالعه تاریخ فرقه‌های اسلامی، می‌توان به این مطلب پی برد که همة آن فرقه‌ها در طول حیات فرهنگی و سیاسی خود با یکسری انشعابات روبه‌رو بوده‌اند. در این مقاله، به این مطلب پرداخته شده است که مذهب شیعة اثناعشری نیز همانند دیگر مذاهب اسلامی با انشعاباتی روبه‌رو بوده است. بیشتر آن گروه‌های انشعابی از جریان مهدویت، سوء استفاده نموده‌اند. یکی از موارد مهم آن انشعاب‌ها، فرقه واقفیه با ادعای مهدویت برای امام هفتم( است. این جریان انحرافی در مدتی کوتاه، شبهاتی را در مسأله مهدویت پدید آوردند. از جانب دیگر امام رضا( و برخی یاران آن حضرت، برابر این گروه به مبارزه برخاسته، شبهات آنان را به گونه ای مناسب پاسخ دادند و از فتنه انگیزی آنان جلو گیری نمودند.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5957a72231c0d.jpg

نقش ارتباطات سنتی در جنبش های سیاسی اجتماعی شیعه (مطالعه ی موردی جنبش مشروطه ی ایران)

محسن الویری

توجه به مفهوم ارتباطات سنتي و پژوهش درباره نقش آن در تحولات اجتماعي سياسي شيعه مي تواند، ضمن بازشناسي هويت اجتماعي شيعه، ما را به شناخت عميق تر ابزارهاي ارتباطي سنتي و کارکردها و قابليت هاي آن در جوامعي با فرهنگ شفاهي، به ويژه جامعه ايران، رهنمون سازد. اين مقاله مي کوشد با توجه به منابع و مآخذ حوزه فرهنگ و ارتباطات، ضمن پرداختن به چگونگي نقش آفريني و جايگاه ظرفيت هاي ارتباطات سنتي تاريخ اجتماعي شيعه در جنبش مشروطه، به عرضه تصويري روشن از حضور و نقش کاربردي رسانه هاي سنتي شيعه در حوزه هاي اجتماعي بپردازد. با توجه به تاثير علماي شيعه و مسجد و منبر و بازار و قهوه خانه و مراسم جمعي سنتي مذهبي و ديگر ظرفيت هاي جامعه شيعي ايران، مي توان به اهميت واکاوي و بازتعريف مفهوم ارتباطات سنتي در حوزه فرهنگ و ارتباطات اسلامي پي برد و دريافت که ارتباطات سنتي، عميق ترين و ساده ترين نوع ارتباطات، نقش بي بديلي در فرهنگ شفاهي ايران اسلامي و تحولات اجتماعي- سياسي شيعه دارد.

فرهنگ و تمدن/آداب و رسوم و فرهنگ/فرهنگی اجتماعی
مقاله