نويسنده اين سطور چند سال پيش مقاله ای منتشر کرد درباره تفسير منسوب به امام حسن عسکري (ع) و درباره ماهيت و ريشه آن به بحث پرداخت. در آنجا گفتم که اين تفسير يک هسته قديمی دارد که ابن بابويه آن را در آثارش به نقل از شخصی مجهول الحال به نام ابوالحسن محمد بن القاسم المفسّر الجرجاني نقل کرده؛ اما بعداً در اوائل سده ششم قمری متن فعلی بر پايه آن متن قديمی ساخته و پرداخته و بخشهای بسيار زيادی بدان افزوده شده و مقدمه ای داستانی و خيال پردازانه ای با اغلاطی تاریخی بدان ملحق شده است.

منابع مشابه بیشتر ...

5a92e39d28602.JPG

تصویر سیره علمی امام زین العابدین(ع) بر پایه منابع اهل سنت

مسعود مرادی, کوروش صالحی

علم لدنی از اختصاصات و ویژگی‌های مهم ائمه شیعه است. مطابق منابع روایی و اسناد تاریخی امام زین‌العابدین(ع) نیز به‌عنوان چهارمین امام منصوص شیعه از علمی سرشار برخوردار بوده است. حال آنکه متکی بر صفات اخلاقی ایشان بیشتر محققان بر ابعاد اجتماعی و منش‌های فردی وی تاکید کرده‌اند. اما با رجوع به منابع متقدم می‌توان دریافت آن حضرت با احراز جایگاه امام، مفسر و محدث، ضمن گره‌گشایی از مسائل دینی مختلف با تاکید بر قرآن کریم و با استعانت از علم خویش با درایت به بسیاری از پرسش‌های مطرح عصر خود پاسخ می‌داده است و متکی بر همین ویژگی اخلاقی توام با سرآمدی علمی و پیشقراولی دانشی مرجعیت یافته است. براساس این جایگاه آنچه مقرر است در این جستار بدان پرداخته شود یافت انعکاس سیره علمی امام زین‌العابدین در منابع متقدم اهل سنت است و اینکه: امام زین‌العابدین(ع) در پهنه علوم گوناگون دینی؛ یعنی فقه، حدیث، فتوا و تفسیر از دید اهل سنت چه جایگاهی داشته است؟ بر پایه یافته‌های این تحقیق، منابع متقدم اهل سنت ضمن تاکید گرامیداشت جایگاه علمی امامان شیعه به‌ویژه امام زین‌العابدین(ع) ایشان را به‌عنوان فقیه، محدث و مفسر یاد کرده‌اند و این نشان می‌دهد که نویسندگان اهل سنت از ابعاد علمی ایشان غافل نبوده‌اند، بلکه به سیره علمی ایشان از منظرهای گوناگون نگریسته اند. روش این پژوهش، توصیفی و شیوه گرد آوری اطلاعاتش، کتابخانه‌ای بوده است.

5a51f56ba563b.JPG

ما قبل ابن تيميه: اجازات تعدادی از علمای شیعه در سده هفتم قمری به جماعتی از علمای اهل سنت

حسن انصاری

در مجموعه ای خطی از اجازات که باید وقتی مستقلا آن را معرفی کنم و در کتابخانه ظاهریه موجود است درخواست اجازه ای دیده می شود از شماری از عالمان اهل سنت از علمای زمان که عده ای به درخواست آنان پاسخ مثبت داده اند و از آن جمله سه تن از علمای برجسته شيعه: عبد الکريم ابن طاوس و يحيی بن سعيد الحلي، صاجب الجامع للشرائع و بهاء الدين اربلي.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5a51f56ba563b.JPG

ما قبل ابن تيميه: اجازات تعدادی از علمای شیعه در سده هفتم قمری به جماعتی از علمای اهل سنت

حسن انصاری

در مجموعه ای خطی از اجازات که باید وقتی مستقلا آن را معرفی کنم و در کتابخانه ظاهریه موجود است درخواست اجازه ای دیده می شود از شماری از عالمان اهل سنت از علمای زمان که عده ای به درخواست آنان پاسخ مثبت داده اند و از آن جمله سه تن از علمای برجسته شيعه: عبد الکريم ابن طاوس و يحيی بن سعيد الحلي، صاجب الجامع للشرائع و بهاء الدين اربلي.

روحانیت و حکومت/مرجعیت
مقاله
5a51e44e75f07.JPG

اجازه ای از فاضل يمنی

حسن انصاری

از يحيی بن القاسم بن عمرو العلوي اليمني و معروف به الفاضل اليمني، عالم اوائل سده هشتم قمری و نويسنده حاشيه ای معروف بر کشاف زمخشري تعدادی سند و اطلاعات و نسخه خطی در سال های گذشته شناسایی کرده ام که به تدريج مواد آن را در کاتبان خواهم گذاشت. اينجا اجازه ای مهم از او را نقل می کنم که در پايان نسخه ای از المفصّل في النحو تأليف زمخشري موجود در کتابخانه مجلس در تهران و به شماره ۱۴۲۱۰ خطی (۱۰۷۶۹) دیده می شود (با کتابت ۷۲۹ ق در قريه قارزيّه از ناحيه جوين). اجازه برای کاتب که خود اهل علم بوده نوشته شده است. اينجا متن اجازه را می آورم. در تصحيح تلاش زيادی نکردم. عکسی که در اختيار من است چندان خوب نيست. قسمت هایی را نمی توانم بخوانم و قسمت هایی هم افتادگی ها از خود نسخه است.

روحانیت و حکومت/مرجعیت
مقاله