رفتار حاكمان صدر اسلام با اهل ذمه به عنوان يك اقليت ديني در جامعه اسلامي از جنبه­‌هاي مختلفي شايسته بررسي است. اميرالمومنين علي(ع) هم در ايام حكومت خود نظام رفتاري ويژه­اي داشت كه زمينه­‌ساز روابط مسالمت­‌آميز پيروان اديان مختلف و گرايش مسيحيان به اسلام شد. نظام رفتاري اميرالمومنين علي(ع) با مسيحيان عصر حكومت خود را در چهار حيطه اجتماعي، اعقتادي، سياسي و اقتصادي مي­‌توان بررسي كرد. نوشتار حاضر مي­‌كوشد ضمن ارائه گزارشي از اين چهار حيطه و مولفه­‌هاي فرعي آن، نشان دهد كه برخورداري از حقوق سياسي، اجتماعي و اقتصادي، عقيدتيِ مسلمانان و غير مسلمانان جامعه جزو نخستين اولويت­‌هاي اميرالمومنين علي(ع) در دوران حكومت ايشان بوده است.

منابع مشابه بیشتر ...

5e257d84a5af4.JPG

چرایی کثرت مناقب‌نگاری امام علی (ع) توسط علمای شافعی مذهب

محمدحسن زمانی, علی رضا آزادی

بیان فضایل و مناقب حضرت علی (ع) منحصر به پیروان و شیعیان ایشان نیست و علمای مذاهب چهارگانۀ اهل سنت نیز به‌دلیل جایگاه والای این شخصیت بی‌نظیر جهان اسلام و محبت به خاندان رسول خدا (ص)، به‌صورت گسترده به نقل مناقب و فضایل حضرت پرداخته‌اند و در این زمینه تألیفات فراوانی از خود به یادگار گذاشته‌اند. ولی با نگاهی اجمالی به این آثار می‌توان گفت که بیشترین و باارزش‌ترین تألیفات در این عرصه مربوط به بزرگان و علمای مذهب شافعی است که ارادت ویژۀ خود را در قالب منقبت‌نگاری‌های کم‌نظیر به ساحت اهل بیت و حضرت علی (ع) نشان داده‌اند. مهم‌ترین خصوصیت این آثار الهام گرفتن آنها از امام این مذهب یعنی امام شافعی است. پس در این مقاله مذهب شافعی و شخصیت امام شافعی به‌صورت مختصر معرفی شده است‌. همچنین دلایل ابراز محبت خاص ایشان به اهل بیت و علی‌الخصوص حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) بیان شده و برخی از اشعار ایشان بررسی شده است. در پایان دیگر عوامل مؤثر در شکل‌گیری این ویژگی از جمله تأثیرپذیری از تصوف، نسب خود امام شافعی و ارادت خاص علمای شافعی نسبت به ائمۀ امامیه با ذکر شواهدی از آثار منقبتی علمای شافعی دربارۀ امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) بیان شده‌اند.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5ccf269418dce.JPG

نامه های امامان شیعه از عصر امام کاظم (ع) تا آغاز غیبت کبری

سمیه مومنه

ائمه شیعه به تناسب حال و مقام از راه های متعددی چون خطبه خوانی، حلقه های وعظ و نامه نگاری به انتقال مفاهیم و آموزه های اسلامی می پرداختند. تا عصر امام کاظم (ع) امکان ارتباط مستقیم و بی واسطه امامان با شیعیان تا حدی وجود داشت؛ اما با افزایش فشارهای سیاسی دستگاه خلافت بر شیعیان و به سبب پراکندگی پیروان ائمه در مناطق مختلف ارتباط حضوری و گفت وگوی شفاهی شیعیان با امامان جای خود را به مکاتبات و نامه نگاری داد. تقریبا از عصر امام کاظم (ع) به بعد نامه- نگاری به یکی اصلی ترین شیوه انتقال مفاهیم و آموزه های دینی تبدیل شد. سوال اصلی پژوهش این است که نامههای ائمه خطاب به شیعیان از دوره امام کاظم (ع) تا آغاز غیبت کبری، از چه ویژگی های محتوایی، ساختاری و ادبی برخوردار بوده است؟ تامل در این متون، که در آستانه عصر غیبت صغری تنها ابزار مکتوب امامان برای حفظ ارتباطشان با شیعیان بوده، نشان میدهد که آنان از هرحیث جانب احتیاط را رعایت میکردند تا آسیبی به مخاطبان نرسد و از همی نرو استفاده از آرایه هایی چون استعاره و کنایه در این نوشته ها معمول بوده است. به لحاظ مضمون نیز این نامه ها حاوی آموزه های اصیل اسلامی، خاصه مفاهیمی چون امامت عامه و امامان، غیبت امام، احکام شرعی و نکوهش غالیان بوده است.

تاریخ/تاریخ معصومان(ع)/امامان(ع)
مقاله