در میان فهارس نسخه های خطی منتشر شده در ایران، فهرست کتابخانۀ بزرگ آیت الله العظمی مرعشی نجفی به نحو منظم در انتهای هر کدام از مجلدات فهارس خود، تصاویری منتخب از برخی نسخه های معرفی شده در هر مجلد ارایه کرده است. خصلت اخیر این امکان را در اختیار ما قرار می دهد که در مواردی بدون مراجعه به خود نسخه بتوانیم اطلاعاتی دربارۀ نسخه های معرفی شده بدست آوریم. نوشتار حاضر بر پایۀ تصاویر ارایه شده از برخی نسخه‌های خطی عموما در کتابخانۀ آیت الله مرعشی، اطلاعاتی در خصوص یکی از مراکز مهم علمی شیعه در قرون هشتم تا یازدهم هجری در شهر حله به نام مدرسۀ زینیه را مورد بحث قرار داده است.

منابع مشابه بیشتر ...

5c1b66762568d.JPG

بازتاب واقعه عاشورا در ادبیات هورامی (با تاکید بر نسخة خطی مقتل امام حسین(ع) به زبان هورامی)

هادی وکیلی, مظهر ادوای

روایت‌های داستانی از واقعة عاشورا، به ویژه از سدة دهم هجری به بعد، در قالب نظم و نثر در آثار مقتل‌نویسان به زبان‌های مختلف (عربی، فارسی، ترکی و هورامی) وارد شد. در این نوع مقتل‌ها، دیگر نمی‌توان واقعة عاشورا را از منظر تاریخی بررسی کرد، بلکه تاریخ و داستان در این مقتل‌ها در هم آمیخته و جدا کردن آن‌ها به نظر امکان‌پذیر نیست. نسخة مقتل امام حسین به زبان هورامی ـ از زبان‌های ایرانی ـ تنها متنی است که به صورت منظوم در دورة قاجار به این زبان سروده شد. ادبیات هورامی هم که ساختار واجی آن به زبان پارتی باستان شباهت دارد، دارای میراث غنی از سده‌های اول تا سده‌های سیزده و چهارده هجری است. پژوهش حاضر، با تأکید بر این نسخة نویافته، سعی دارد که ضمن معرفی این نسخه و محتوای آن، به بررسی قرائت‌های سوگوارانه، حماسی، عرفانی و تقدیرگرایانه از خلال آن بپردازد و سپس داده‌های این مقتل را با دیگر مقاتل داستانی تطبیق دهد.

5a36476ea4c95.JPG

سیف الدوله امیر نامدار بنی مزید و حوزه علمیه حله سیفیه

یدالله نصیریان

در قرن چهارم و پنجم هجری، در دوره سلطه امیرالامراءها بر دستگاه خلافت عباسی، حکومتهای کوچکی مقارن با دولتهای بویهی و سلجوقی شکل گرفت که یکی از آنها خاندان بنی مزید بود که با تمایلات شیعی خود توانستند پس از ویرانی مراکز علمی و فرهنگی شیعیان در بغداد و کوچ علمای شیعه به نجف، با بنای شهر حله حوزه علمی پرباری برای شیعیان احداث کنند که آثار و برکات آن تا امروز تداوم دارد. در این مقاله بویژه زندگی سیاسی سیف‌الدوله امیر نامدار خاندان بنی مزید و روابط و برخوردهای این خاندان با دولتهای هم عصر و نیز سابقه و چگونگی بنای شهر حله و تحولات تاریخی آن بررسی شده است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5c3089fe2d612.JPG

دیدگاه‌های حدیثی عالمان متقدم امامی و دفاتر حدیثی ائمه شیعه به تدوین روات سنی

محمد کاظم رحمتی

محدثان و عالمان متقدم امامی، مبانی حدیثی روشنی داشته‌اند از جمله درخصوص روایت دفاتر حدیثی که تحریرهای غیر شیعی داشته، ملاحظات و تأملاتی کرده‌اند که هدف اصلی آن عدم آمیختگی دفاتر شیعی با دفاتر غیر شیعی بوده است. در نوشتار حاضر، چند متن حدیثی کهن شیعی که در میان اهل سنت نیز تداول داشته، مورد بررسی قرار گرفته و نشان داده شده که محدثان امامی برای جلوگیری از بروز هر گونه آشفتگی احتمالی در آینده، با دقت خاصی به روایت میراث‌های مشترک متداول در میان شیعیان و اهل سنت و انتخاب طریقی خاص، از آثار مذکور پرداخته‌اند.

حدیث/پژوهشی
مقاله