خاندان اردلان، از جمله خاندان های کرد می باشند که مدت های مدیدی، قبل از روی کارآمدن صفویان تا اواخر دوره قاجار بر قسمت هایی از مناطق کردنشین ایران حکومت می کردند. این خاندان همچون سایر خاندان های کردتبار، ابتدا بر مذهب اهل سنت بودند، اما در اواسط دوره صفویه و با وصلت خان احمدخان از شاهزادگان اردلان با خواهر شاه عباس و ارتقای جایگاه بزرگان این خاندان از حاکمان محلی به مقام والی نشین که در نظام سیاسی و اداری روزگار صفویه اهمیت زیادی داشت، سران این خاندان برای سهیم شدن در قدرت و نزدیکی بیشتر به دربار صفوی به تشیبع گرایش یافتند. گرچه این تغییر مذهب در ابتدا جنبه ظاهری داشت، اما بعدها و با گذشت زمان پایبندی به مذهب تشیع در میان برخی از سران و حکمرانان اردلان عمق بشتری یافت؛ به طوری که می توان گفت بیشتر بزرگان این خاندان در عصر قاجاریه کاملا بر مذهب تشیع بودند. این پژوهش در صدد است روند و دلایل گرایش خاندان اردلان به تشیع را از ورای منابع اصلی، بررسی نماید.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

55054405bd05b.jpg

تغییر خطبه به نام ائمه اثنی عشر(ع): قدرت سیاسی و دین در آغاز حکومت سلطان حسین بایقرا

فریدون الهیاری

با مرگ ابوسعيد گوركاني، سلطان حسين بايقرا پس از 12 سال تلاش موفق شد در 10 رمضان 873 ق هرات را به تصرف درآورد؛ در شرايطي كه بازماندگان ابوسعيد حاضر به دفاع از خراسان نبودند و هرآن خطر هجوم اوزون حسن به خراسان وجود داشت. او با نيروي اندكي قدرت را در هرات به دست گرفت؛ نيرويي كه به تنهايي قادر نبود بقاي حكومتش را تضمين كند. در اين شرايط، يكي از نخستين اقدامات او در هرات، تصميم به تغيير خطبه به نام ائمه اثني عشر بود؛ تصميمي كه با مخالفت روبه رو شده و كنار گذاشته شد و بعداً حتي منابع هم عصرش كوشيدند نقش او را در اين ماجرا حذف كنند و آن را به گروهي خودسر و فرصت طلب نسبت دهند. پژوهش حاضر مي كوشد نشان دهد نه تنها شخص سلطان در اين ماجرا نقش اصلي را بر عهده داشته، بلكه همراهان شيعيِ او هم چنان نفوذ و پايگاه قدرتي نداشتند كه كاري بيش از همراهي سلطان بر عهده بگيرند. هدف اصلي اين اقدام، فارغ از اين كه اعتقاد شخصي چه سهمي در آن داشته، استفاده از عناصر شيعي در باورهاي عوام سني مذهب خراسان (تسنن دوازده امامي) در كنار نيروي شيعيان خراسان و استرآباد براي كسب مشروعيت، حمايت اجتماعي و تثبيت قدرت بوده است .

تاریخ/تاریخ عمومی/از656 تا 907 تشکیل صفویه
مقاله
550182dc70b4b.jpg

تحلیل و نقش رقابت های حمدانی - بریدی در رشد و ارتقای آل بویه

علی اکبر کجباف

در آستانه ورود آل بویه به بغداد در سال 334 هـ ق، چند گروه عمده مدعی امارت و حاکمیت بر بغداد بودند. نخست گروه حمدانیان، دوم گروه ترکان و سوم برادران بریدی که بر ثروتمندترین و کلیدی ترین منطقه نزدیک به بغداد (اهواز، واسط، بصره و بطائح) حاکمیت دیرینه سالی داشتند. در چنین گردونه رقابتی، نبردی سرنوشت ساز به نام جنگ کیل (نزدیک مدائن) در سال330هـ ق میان حمدانیان و متحدانشان (ترکان) به عنوان یاران خلافت با بریدیان و هم پیمانانشان (دیلمیان) رخ داد که نتایج شگرفی به جای گذاشت. بریدیان نزدیک به بیست سال (314-332 هـ. ق) در جنگ های بسیاری وارد شدند؛ اما شکست خاندان بریدی در رویارویی با حمدانیان، اولین و آخرین شکست آنان به معنای وسیع کلمه بود. بریدیان در جنگ کیل به گونه ای درهم شکسته و پریشان حال شدند که دیگر توانایی بازسازی نظامی و اجرای هیچ گونه تحرکی را در منطقه نداشتند. این نبرد هم سرنوشت بغداد را دگرگون کرد و هم به دوران سلطه و اقتدار امیرالامراها در فاصله سال های 324 تا 334 هـ. ق پایان داد؛ به ویژه سقوط خاندان بریدی را شتاب بخشید و سران و سپاهیان آل بویه، که از یک دهه پیش مترصد تسلط بر بغداد بودند، اینک بدون وجود هیچ گونه مزاحمی (بریدیان) راه را برای رسیدن به دارالخلافه (بغداد) هموار دیدند. مقاله حاضر در پی دست یابی به مهم ترین پیامدهای نبرد کیل و چگونگی حضور آل بویه به عنوان تنها پیروز میدان نبرد در بغداد است.

تاریخ/دولت های شیعی/ایران/آل بویه
مقاله