بررسي و تحليل پيامدهاي حضور امام رضا(ع) در خراسان از ابعاد گوناگون درخور توجه است. حضور با بركت امام در خراسان با تاثيرهاي مهم اجتماعي ـ سياسي و به خصوص فكري و فرهنگي همراه بود. شايد در كنار بررسي عوامل گوناگون عزيمت امام به خراسان و نيز تاثير و اهميت نقش ولايتعهدي امام، محققان كمتر به نقش فرهنگي و فضاي علمي عصر امام پرداخته اند. از اين رو، تاثير حضور امام به لحاظ فرهنگي و تاثيري كه در آزادانديشي علمي مرو از خود برجاي گذاشته اند، سوال اصلي اين نوشتار است. در اين نوشتار تلاش شده با تبيين جايگاه مرو در دوره هاي گذشته به سابقه علمي و فرهنگي ام القراي خراسان پرداخته شود. شناخت اين موقعيت به همراه توسعه علمي و فضاي آزادانديشي مرو بهترين فرصت براي امام رضا(ع) بود تا با ابراز عقايد و ديدگاه هاي محكم شيعي، نقش فرهنگي خود را در هدايت جامعه اسلامي تبيين كنند. ايجاد فضاي علمي و اعتقادي آزاد در مرو براي اولين بار در تاريخ حكومت عباسيان (132 تا 656 ق) نشان داد كه چگونه انديشه ها و تعاليم شيعي مي تواند بر مبناي استدلال و منطق، برتري خود را در مقايسه با ديگر مكاتب فكري و فقهي ثابت كند.

منابع مشابه بیشتر ...

5cbed9c2a42c1.JPG

ترجمه و نقد مقاله ی مادلونگ با عنوان علی الرضا

مجید کرباس فروشان, محسن قمرزاده

نوشتار حاضر به ترجمه و نقد مقاله (علی الرضا) به قلم ویلفرد فردیناند مادلونگ خاورشناس مشهور اختصاص دارد. نگارنده مقاله نقد، پس از معرفی نویسنده و آثار ترجمه شده از او به معرفی دانشنامه ایرانیکا پرداخته شده است. سپس به ترجمه مقاله اقدام نموده و به نقد و ارزیابی مقاله در دو بعد کلی و جزئی سامان یافته است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

59eddea7035ed.JPG

بررسی عوامل همسویی خاندان طاهری با تشیع

امیر اکبری

طاهریان اندکی پس از شهادت امام رضا بنای حکومتی در خراسان را برافراشتند که هنوز دل‌های مردم با خاطرات حضور امام در مرو توأم بود. ولایتعهدی امام، فرصتی مغتنم بود که امکان آشنایی گسترده مردم با معارف شیعه فراهم آید. از این‌رو رویکرد طاهریان به تشیع افزون بر زمینه‌های پیشین خود، بیشتر می‌توانست متأثر از ارتباط و آشنایی آن‌ها با امام رضا در خراسان باشد. در این راستا شاید اقدام طاهر بن حسین در تمرد از خلافت و دعوت به سوی علویان به دلگرمی از حمایت مردم مرو بازمی‌گشت که پشتیبان علویان بودند. بررسی زمینه‌های ارتباط خانوادگی طاهریان با خاندان‌های حامی تشیع همچون خزاعه و عجلیان ری، به همراه عملکردهای مثبت آن‌ها در این‌باره، می‌تواند فرضیه گرایش به تشیع در میان این خاندان را تقویت کند. سیاست‌های طاهر و عبدالله حاکمان خراسان نیز در همسویی بیشتر با علویان قرار داشت. در کنار روایات متفاوت منابع درباره عملکرد دوسویۀ مثبت یا منفی طاهریان با تشیع، دلایلی مبنی بر همگرایی آن‌ها به سبب ضرورت اجتماعی یا برخورد شخصی با تشیع و علویان بیشتر به چشم می‌خورد. در راستای پاسخ به پرسش میزان ارتباط طاهریان با تشیع، تلاش می‌شود مجموع عوامل همسویی آنان با نقد دیدگاه‌های مربوط به این ارتباط بیشتر مورد توجه و بررسی قرار گیرد.

تاریخ/تاریخ عمومی/از سال 132-260
مقاله
55698f341634d.jpg

شرق شناسان و ارتباط میان اندیشه های ایران باستان با پیدایی تشیع

امیر اکبری

در میان بسیاری از اتهامات شیعه، سیاسی جلوه دادن و ارتباط آن با گذشته باستانی مقوله دیگری است که بسیاری از شرق شناسان آن را مطرح کرده اند. داستان ازدواج امام حسین(ع) با شهربانو و رخنه چنین داستانی در متون شیعی و بررسی عوامل اسلام پذیری ایرانیان با توجه به گرایش های شیعی آنان، سبب پیدایش این نگرش شده است که شاید اعتقاد شیعی، نوعی ابتکار و بدعت ایرانی در تداوم همان سنت های کهن زرتشتی در قالب های نو باشد. در بررسی دیدگاه های شرق شناسان در مورد برقراری روابط میان پیدایش تشیع با اندیشه های ایران باستان، به مقوله شرق شناسی، توجه به گذشته باستانی ایران و زمینه های مطالعات ایران شناسی آن ها باید تامل بیشتری نمود. قضاوت در باب پذیرش تشیع از منظر محققان ایرانی و خارجی با دید ناسیونالیستی به همراه آگاهی برخی از شرق شناسان با مذهب شیعه توسط منابع اهل سنت که چندان واقع نگر نبوده اند، سبب قضاوت های نادرست آنان در باب ظهور تشیع و آمیختگی آن با پیوندهای باستانی ایران گردیده است.

تاریخ/مبانی و کلیات/پیدایش و شکل گیری شیعه
مقاله