غیبت کبری در تار یخ تشیع ، مرحله ای است که علاوه بـر تـاث یر در رفتارهـا ی سیاسـ یشـ یعیان در ساحت اند یشه ن یز تحولات ی را رقم زد که یک نمونه آن به باب خمس مربوط مـ یگـردد . مهم ترین مسئله ای که در ا ین زم ینه ، فرارو ی فق یهان قرار گرفـت ، مـد یریت خمـس در عـصر غیبت بود . مجموع ره یافتهای ارائه شده ط یفی وس یعی را تشک یل م یدهـد کـه مـرور بـر آنهـا، چشم اندازی از تحولات دانش فقه را راجع به سه مقوله تع یین کننده ، یعنی خمس ، سـهم امـام و جا یگاه فق یه ، نشان می دهد.این نوشتار بر آن است تا از م یان ا ین ره یافتها، سـه د یـ دگاهی را که متعلق به مشهور، و دو فق یه معاصر، یعنی مرحوم مغنیـ ه و مرحـوم امـام خم ینـ ی& اسـت ، بررسی نما ید. اهمیت ا ین سه رو یکـرد در ا یـ ن اسـت کـه د یـ دگاه مـشهور عـلاوه بـر پا یگـاه گسترده تار یخی در دوران معاصر مدافعان ن یرومند پیدا کرده اسـت . دو نظریـ ه معاصـر ن یـ ز بـا چالش کش یدن مشهور، به ترت یب ، عقبه های مطمـئن تـر ی را بـه لحـاظ تئور یـ ک جـست وجـو کرده و به یافته های نظام مندتر در عرصه عمل دست یافته اند.

منابع مشابه بیشتر ...

5ccf269418dce.JPG

نامه های امامان شیعه از عصر امام کاظم (ع) تا آغاز غیبت کبری

محمدعلی چلونگر, سمیه مومنه, آرزو فروهی

ائمه شیعه به تناسب حال و مقام از راه های متعددی چون خطبه خوانی، حلقه های وعظ و نامه نگاری به انتقال مفاهیم و آموزه های اسلامی می پرداختند. تا عصر امام کاظم (ع) امکان ارتباط مستقیم و بی واسطه امامان با شیعیان تا حدی وجود داشت؛ اما با افزایش فشارهای سیاسی دستگاه خلافت بر شیعیان و به سبب پراکندگی پیروان ائمه در مناطق مختلف ارتباط حضوری و گفت وگوی شفاهی شیعیان با امامان جای خود را به مکاتبات و نامه نگاری داد. تقریبا از عصر امام کاظم (ع) به بعد نامه- نگاری به یکی اصلی ترین شیوه انتقال مفاهیم و آموزه های دینی تبدیل شد. سوال اصلی پژوهش این است که نامههای ائمه خطاب به شیعیان از دوره امام کاظم (ع) تا آغاز غیبت کبری، از چه ویژگی های محتوایی، ساختاری و ادبی برخوردار بوده است؟ تامل در این متون، که در آستانه عصر غیبت صغری تنها ابزار مکتوب امامان برای حفظ ارتباطشان با شیعیان بوده، نشان میدهد که آنان از هرحیث جانب احتیاط را رعایت میکردند تا آسیبی به مخاطبان نرسد و از همی نرو استفاده از آرایه هایی چون استعاره و کنایه در این نوشته ها معمول بوده است. به لحاظ مضمون نیز این نامه ها حاوی آموزه های اصیل اسلامی، خاصه مفاهیمی چون امامت عامه و امامان، غیبت امام، احکام شرعی و نکوهش غالیان بوده است.

5aa7e8ff89300.JPG

تبیین ساختار زبانی واژه «ذریه» در قرآن و بررسی برخی از تأثیرات آن در فقه امامیه

مهدی سلطانی رنانی, محمدرضا حاجی اسماعیلی

دانش تفسیر قرآن همواره یکی از ضروری ترین نیازهای علمی مسلمانان به شمار آمده که این نیاز به دلیل ‌اهمیت نقش قرآن به عنوان نخستین و اصلی‌ترین منبع دین و شریعت همواره رو به فزونی است. در این ‌راستا برای نیل به مدالیل و مفاهیم قرآن بیش از همه پرداختن به معناشناسی واژگان قرآنی اهمیت بسزائی ‌دارد. بررسی و کنکاش در تعریف واژگان و تعیین حد و مرزهای کاربردی آنها در هنگامه نزول با توجه به ‌اسباب و انگیزه‌های نزول آیات برای پژوهشگر فرصتی فراهم می‌سازد تا درباره مصداق‌های گوناگون ‌منطبق با مفهوم واژگان به دیدگاهی صائب‌تر دست یابد.‌در این مقاله تلاش گردیده مفهوم تبار و دودمان «ذریه» از دیدگاه قرآن و حدیث مورد بررسی قرار گیرد ‌به همین منظور با استمداد از تلاش‌های لغت پژوهان و مفسران قرآن و با نگاهی به روایات پیشوایان ‌معصوم پس از تحلیل مفاهیم لغوی واژگان قرآنی از قبیل «ذریه، نسب، آل، عترت و...» در پی پاسخ به این ‌پرسش برآمده که آیا از دیدگاه قرآن ذریه تنها از جانب پدر پذیرفته شده یا از جانب مادر هم پذیرفتنی ‌است. دیگر اینکه نسب با ذریه چه نسبتی دارد. سپس به تحلیل حکم فقهی تخصیص خمس به سادات ‌مبتنی بر این پژوهش پرداخته که آیا در اطلاق عنوان سادات و به تبع آن حکم شرعی خمس به ایشان به ‌کدام رابطه از «نسب یا ذریه» استناد می‌شود.