توان‌مندی نظام اجتماعی از دغدغه‌های مهمی است که همواره مورد توجه نظام‌های سیاسی و حکومتی است. عوامل مختلفی می‌توانند در بقا و تداوم، پویایی و توان‌مندسازی نظام اجتماعی نقش داشته باشند. باور به مهدویت در پویایی و توان‌مندی نظام اجتماعی نقش مهمی می‌تواند داشته باشد و کارکرد در این حوزه‌ از کارکردهای مهم این باور به‌حساب می‌آید. زیرا باور به مهدویت، می‌تواند مردم را حول محور خود جمع کند و برای تحقق هدفی مشخص، آنان را به صورت یکپارچه در ‌آورد و به آنان هویت واحد ‌دهد و به‌دنبال آن قدرت اجتماعی را تقویت ‌نماید و ارتباط اجتماعی را تحکیم ‌بخشد و در نتیجه، زمینه‌های امنیت و نظم اجتماعی را فراهم ‌آورد و به تحکیم روابط اجتماعی منجر ‌شود. در این تحقیق، با هدف نشان‌دادن کارکرد باور به مهدویت در ساحت نظام اجتماعی جامعه منتظِر و عصر غیبت و تبیین ظرفیت و پتانسیل اندیشه مهدویت در تقویت و تحکیم نظام اجتماعی، بحث و گفت‌وگو شده است. از مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق، نشان‌دادن ظرفیت اندیشه مهدویت در ساحت‌های نظم، انسجام و همبستگی، امنیت و تحکیم روابط اجتماعی است. از برجسته‌ترین راهکارهای اندیشه مذکور در این حوزه‌ها عبارت است از: تولید و بازخوانی ارزش‌های اخلاقی مشترک، تحکیم باورهای دینی به‌ویژه آموزه امامت، ایجاد ارتباط و پیوند عاطفی در مردم، ایجاد اتحاد و هویت واحد بین اقوام و خرده فرهنگ‌ها و ایجاد اعتماد عمومی که از تقویت ارزش‌ها و پایبندی به قواعد اخلاقی ناشی می‌شود.

منابع مشابه بیشتر ...

5ccdbaa57cf83.JPG

تطور مهدویت در منابع روایی شیعه (در پنج قرن نخست)

خدامراد سلیمیان

فراوانی احادیث مربوط به مهدویت به نسبت بسیاری از مباحث دیگر، چشم‌گیر و درخور نگرش است. با گذری کوتاه در منابع روایی موجود از پنج قرن نخست، درمی‌یابیم که موضوعات مربوط به امام مهدی( و برپایی حکومت عدل جهانی به دست ایشان، از جمله موضوعاتی است که پیش از به دنیا ‌آمدن آن حضرت با بهره‌مندی از سخنان پیامبر اکرم( و پیشوایان معصوم( به آن پرداخته شده ا‌ست.این نقل روایات در دوره‌های مختلف به سبب برخی عوامل مانند انگیزه‌های شخصی، عوامل محیطی و پدیدۀ فرقه‌های انحرافی، دست‌خوش دگرگونی‌هایی شده و این دگرگونی‌ها به طور عمده به صورت تصحیف، تحریف و حتی جعل رخ داده که به نظر می‌رسد در مواردی بر شمار آنها افزوده شده است و بررسی آن جایگاهی برجسته دارد.آشنایی با منابع و نیز سیر تطور نقل این روایات، از آن‌رو که به فهم بهتر این اندیشۀ والا کمکی شایان می‌کند، دارای اهمیتی بسیار است. این فعالیت پژوهشی به این صورت پیش از این انجام نشده است.در این نوشتار به صورت گذرا، از این منابع و شمار روایات مهدویت آنها در پنج قرن نخست، گزارش و تحلیل خواهد شد.

5ccd955f72376.JPG

بررسی تطبیقی اندیشه مهدویت در تفاسیر امامیه و زیدیه (مطالعه موردی تفاسیر زیدبن علی، ابوالجارود و فرات کوفی)

فریده پیشوایی

گفتمان مهدویت باوری یا همان منجی گرایی اندیشه ای است که پیروان سه گانه ابراهیمی و بخش چشم گیری از سایر ملل بدان ایمان داشته و دارند. در فضای سیاسی امروز بررسی اندیشه مهدویت در فرقه زیدیه به ویژه زیدیه متقدم به عنوان یکی از فرق شیعه می تواند به بازنمایی اشتراکات فکری و نزدیک کردن دیدگاه های شیعه زیدیه به شیعه امامیه یاری رساند و بسترهای تعامل و نزدیک کردن افق های فکری را فراهم سازد. به نظر می رسد این مسئله از طربق مطالعه تفاسیر متقدم زیدیه به عنوان اصلی ترین متون زیدیه امکان پذیر و نیز متقن تر است، لذا این پژوهش به بررسی اندیشه مهدویت در امامیه و مقایسه آن با گفتمان مهدویت در زیدیه با محوریت تفاسیر می پردازد. مطالعه تفاسیر امامیه و زیدیه و نیز مراجعه به منابع زیدیه نشان می دهد اعتقاد به منجی که روزی خروج خواهد کرد، ظالمان را از بین برده و عدل و داد را در جهان حاکم خواهد کرد، از اشتراکات فکری امامیه و زیدیه و تفاوت در اصل معنای امام، فقدان طرح مسئله غیبت و امام غائب، اعتقاد به مهدویت نوعی و نه شخصی و اعتقاد به مهدی ها در دوران های مختلف حکومت زیدیه از مختصات زیدیه متقدم است و بخشی از این باورها در متون تفسیری آنان انعکاس یافته است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

59ff1af456f5b.JPG

چگونگى جامعه پذيری مهدويت

محمود ملکی راد

جامعه پذيری فرايندی است كه فرد در طى آن، افكار، معتقدات، ارزش ها، الگوها و معيارهای فرهنگ جامعه خود را ياد مى گيرد. جامعه پذيری، موضوعى ميان رشته ای است كه در حوزه های مختلف كاربرد دارد. يكى از حوز ههای كاربرد آن، حوزه دين است. جامعه پذيری دينى نيز فرايندی است كه افراد يك جامعه، با باورها، اعمال، وظايف، آيين ها، مراسم، مناسك، ارزش ها، هنجارها و نمادهای دينى جامعه خود آشنا مى شوند و آنها را فرا م ىگيرند و موجب انتقال فرهنگ دينى از نسلى به نسل ديگر مى شوند. برای جامعه پذيری مهدوی به عنوان زيرمجموعه جامعه پذيری دينى نيز لازم است زمينه هايى به وجود آيد تا افراد باورها، ارزش ها و نمادهای انديشه مهدوی را فرا گيرند و موجب انتقال آنها از نسلى به نسل ديگر شوند. در اين تحقيق با هدف استقرار انديشه مهدويت و نشان دادن راه های انتقال آن از نسلى به نسل ديگر و چگونگى جامعه پذيری مهدويت، بحث و گفت وگو شده است. مهم ترين يافته های تحقيق، بررسى اشكال جامعه پذيری مهدوی است كه ممكن است به دو شكل: يادگيری و انتقال مستقيم، آشكار و رسمى و يادگيری و انتقال غيرمستقيم و غيررسمى صورت گيرد. همچنين بررسى عواملى كه در جامع هپذيری مهدوی نقش دارند و عبارتند از: نهاد خانواده، نهاد تعليم، نهاد رسانه، نهاد دين و مذهب.

تاریخ/تاریخ معصومان(ع)/امام مهدی(ع)
مقاله