5b10035572764.JPG

Shi‘ite Higher Learning and the Role of the Madrasa-yi Sulṭānī in Late Safavid Iran - نقش مدرسه سلطانی در نظام آموزشی شیعی

این مقاله روشهایی را که دانش مذهبی در دوران مدرن صفویه، به ویژه در اصفهان، طی دوره صفویه بعد از سلطنت شاه عباس دوم (1642-66) تا پایان سلطنت شاه سلیمان حصین (1694- 1722) این استدلال می کند که مدرسه های صفوی به عنوان مراکز فرهنگی چندمنطقه ای شناخته شده اند که دانش مذهبی را پخش می کنند و میراث معنوی شیعه را حفظ می کنند و نقش مهمی را در بازسازی، تفسیر و تطبیق دادن یا مطرح کردن گذشته ایفا می کنند. مدرسه صفوی، که عمدتا به دلیل گستردگی و تقوا در شاهنامه صفوی تأیید شده بود، اغلب به نمایندگی از قدرت سیاسی متکی بود. با این حال، با توجه به ویژگی انعطاف پذیر، انعطاف پذیر و شخصیتی آموزش و پرورش اسلامی، یادگیری شیعه، مانند جامعه مسلمان گسترده، می تواند در مکان های متنوعی از خانه های محققان به هر مسجد یا حرم رخ دهد.  پس از بررسی و تحقیق در مورد بورس تحصیلی شیعه و نهادهای آن از دهه های اولیه تاریخ اسلام تا اواسط قرن هفدهم، این مطالعه مدرسای یی سلطانی یا مدرسه سلطنتی اواخر صفوی اصفهان را در محیط سیاسی، اجتماعی و مذهبی خود در نظر می گیرد. این مدرسه ویژه نمونههایی از روشهایی است که دانش مذهبی در اوایل ایران مدرن منتقل شد.

منابع مشابه بیشتر ...

5b0ff4c2b5dfc.JPG

اقدامات فرهنگی شاه ‌تهماسب اول در نهادینه‌سازی تشیع در جامعه

جهانبخش ثواقب, فریده مروتی

شاه‌اسماعیل اول مؤسس سلسله صفویه مذهب تشیع را در ایران رسمیت بخشید. این کار ابتدا در شهرها با قدرت نظامی اعلام می‌شد، اما صفویان دریافتند که برای تثبیت این مذهب در تاروپود جامعه و نهادینه‌سازی آن، به اقدامات گسترده فرهنگی و تشکیلاتی نیاز است. دوره پنجاه‌ساله سلطنت شاه‌تهماسب اول (930ـ984ق.)، فرزند و جانشین شاه‌اسماعیل، فرصت مناسبی را فراهم آورد تا وی با حضور عالمان مهاجر که از مناطق عربی جبل‌عامل لبنان و بحرین به ایران آمده بودند، تلاش گسترده‌ای را برای شیعی‌سازی جامعه و تثبیت موقعیت این مذهب به‌کار بندد. این اقدامات، هم در سطح دینی‌سازی حکومت و کارگزاران آن صورت می‌گرفت و هم در شیعی‌سازی جامعه و رعایت مظاهر شرع در میان مردم به‌کار بسته می‌شد. فعالیت‌های فرهنگی، وجه غالب این اقدامات بود که فقها و علمای شیعه محوریت آن را به عهده داشتند. در این مقاله، اقدامات گوناگون شاه‌تهماسب اول در ترویج تشیع و نهادینه‌سازی آن در جامعه بررسی و تحلیل شده است. یافته پژوهش، نشان می‌دهد که در عصر او، از همه ظرفیت‌های موجود تبلیغی و ترویجی نظیر رهبران مذهبی، نمادها، زیارتگاه‌ها، شعائر، شخصیت‌ها، مراسم و سنت‌ها، نهادهای آموزشی و دینی، متون و معارف، در جهت تثبیت، نهادینه‌سازی و گسترش مذهب تشیع در جامعه ایران بهره گرفته شده است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5565c1e102201.jpg

Rituals of Commemoration, Rituals of Self-Invention: Safavid Religious Colleges and the Collective Memory of the Shi‘a

Maryam Moazzen

Shi‘ism, perhaps more than any other current of Islam, places emphasis on numerous forms of commemorative culture. Throughout the history of Shi‘ism, commemorative rituals have provided a comprehensive framework for interpreting a wide array of historical encounters between the Shi‘a and the dominant Sunni culture, thereby allowing Shi‘ism to construct itself as a community of learning and remembering. This self-construction required both a high degree of institutionalization as well as specialists to preserve the religious identity of the Shi‘a and to transmit religious knowledge to the next generation. Madrasas (Islamic institutions of higher learning) as well as the shrines of the Shi‘i Imams and their progeny served as the best institutions to achieve these goals. This paper argues that Safavid madrasas were not only centers for disseminating religious knowledge and preserving Shi’a intellectual heritage. They also rearticulated and contemporized the community’s past through the active memorializing of pivotal events in the religious calendar of the Shi‘a. More specifically, the paper delineates the nature and scope of religious rituals and rites carried out in the Madrasa-ye Sultānī and a number of other madrasa-mosque complexes of Safavid Isfahan in order to explore the process by which the Shi‘i past was contextualized or contemporized as salient to suit the needs of Safavid power and society.

تاریخ/دولت های شیعی/ایران/صفویه
مقاله