بنگال هند، پیش از ظهور اسلام، مسیر تجاری عرب­ها و ایرانیان به چین بود. این امر و در پی ظهور اسلام، مردم این سرزمین را با اسلام آشنا ساخت؛ البته اطلاع دقیقی درباره ورود تشیع در بنگال، در دست نیست، ولی پیش از فتح بنگال توسط بختیار خلجی در قرن سیزدهم میلادی، شیعیان در لباس صوفیان وارد این سرزمین شدند. در قرن هفدهم میلادی شاه­محمد شجاع فرزند شاه­جهان، والی بنگال شد، اما او به عنوان نخستین والی شیعی نیز نتوانست برای گسترش تشیع، اقدام مؤثری انجام دهد.در اوایل قرن هجدهم میلادی، فردی شیعی به نام نواب مرشد قلی­خان از طرف اورنگ­زیب، والی آن­جا گردید. او به تدریج اعلام استقلال کرد و سلسله نوابیت را در آن ناحیه تأسیس نمود و اقدامات زیادی برای گسترش تشیع انجام داد. فعالیت‌های وی، باعث پیشرفت چشمگیر علمی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و مذهبی شیعیان شد؛ با این وصف، درباره شیعیان بنگال در عصر نوابین مرشدآباد، تاکنون هیچ تحقیقی صورت نگرفته، لذا این پژوهش در صدد بیان وضعیت تشیع در عصر نوابین مرشدآباد است که از سال­ 1717 -1880میلادی، مجموعاً شانزده نواب شیعه به مدت 163 سال در این سرزمین، حکومت کردند. در این دوره، پیشرفت‌های تشیع بنگال به اوج خود رسید. آغاز انحطاط این سلسله اواخر قرن نوزدهم میلادی است. توطئه و اشغال کمپانی هند شرقی، مهم‌ترین علت فروپاشی حکومت مقتدر نوابین، است. بنابر­این، سؤال اصلی این است که وضعیت شیعیان بنگال در عصر نوابین مرشدآباد چگونه بوده است؟ دست­یابی به اوج دستاوردهای سیاسی، مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در آن دوره، فرضیه این نوشتار است.

منابع مشابه بیشتر ...

5b260f39643ef.JPG

مجدالملک قمی وزیر شیعی سلجوقیان و نقش او در خدمت‌رسانی به شیعه

حسن قریشی کرین

سلجوقیان پس از تسلط بر ایران، برای اداره قلمرو وسیع خود، از وزرای ایرانی برای کسب مشروعیت، مقبولیت و اداره کشور بهره بردند. رقابت‌های سیاسی در بین وزرا و خاندان سلطنتی، موجب شد تا راه برای ورود پیروان مذهب رقیب به ویژه شیعیان امامی به دربار گشوده شود. البته سیاست تسامح مذهبی ملکشاه و نفوذ ترکان‌خاتون و نزدیکان شیعه او، به نفوذ شیعیان امامی کمک کرد. مجدالملک قمی یکی از وزرای معروف این دوره بود که عوامل فوق در قدرت‌یابی او نقش زیادی داشت. او از وزیران معروف دورة میانی امپراتوری سلجوقی بود که حدود دو سال وزارت برکیارِق را برعهده داشت؛ مجدالملک در مدت وزارت، اقدامات ارزنده‌ای در زمینه نفوذ تشیع‌ در دربار سلجوقی و بازسازی و رونق دادن قبور ائمه و بزرگان شیعه انجام داد. این پژوهش، با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و از طریق مطالعه کتابخانه‌‌ای، ضمن بررسی زندگی و اقدامات مجدالملک، به نقش او در پیشبرد تفکر شیعی و ترویج اندیشه امامیه و بنای اماکن متبرکه پرداخته و فرجام او را تبیین نموده است.

5b10005f57509.JPG

تعامل روحانیان شیعه با دولت صفوی؛ علل و پیامدها

جواد ورعی

این مقاله به پرسش از علل و پیامدهای تعامل روحانیان شیعه با دولت صفویه پاسخ می‌دهد و زمینه‌های گسترش تشیع در این دوره تاریخی را بررسی می‌کند. روش این مقاله، بررسی اسناد تاریخی درباره چگونگی رفتار دولت صفویه و عکس العمل عالمان شیعی است. رویکرد اعتدالی اهل تسنن در ایرانِ بعد از قرن هفتم و گرایش متصوفه به برخی آموزه‌های شیعی مانند ولایت انسان کامل که با نگارش زندگی پیشوایان دوازده‌گانه شیعه و سرودن اشعاری در فضائل و مناقب آنان نمایان شده است، از زمینه‌های تاریخی این رویکرد به‌شمار می‌رود. علاقه خاندان صفوی به علویان و نیاز پادشاهان و مجتهدان به یکدیگر، از علل تعامل عالمان شیعی با دولت صفویه و از زمینه‌های گسترش تشیع در این دوره است. برخی عوامل دعوت عالمان دینی به همکاری عبارت بود از: پیدایش اندیشه جایگزینی کانون قدرتی به جای قزلباشانِ گرفتار جنگ قدرت در شاهان صفوی، نیاز به نفوذ کلام عالمان دینی در بین مردم، ناکافی بودن آموزه‌های تصوف و نیاز به مکتبی فقهی ـ حقوقی (شریعت) برای اداره جامعه و کسب مشروعیت دینی. در مقابل عوامل پذیرش این دعوت از سوی عالمان نیز عبارت بود از: نجات از انزوا و شرایط تقیه و به‌دست آوردن آزادی‌های مذهبی و اجتماعی، احیای معارف مذهبی و تقویت پایه‌های تشیع با تأسیس حوزه‌های علوم دینی و اقامه شعائر شیعی و نظارت بر صاحبان قدرت و جلوگیری از ترویج منکرات و ستم به مردم.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

582beb468a795.png

بازخوانی تاریخ شیعیان بنگال هند از آغاز تا دوره حکومت مغولان

محمد زین العابدین

مذهب تشیع در بنگال هند، از اوایل قرن هفدهم میلادي، توسط ایرانی هاي مهاجر گسترش یافت. پادشاه مغ ول، شاه شجاع از نخستین حاکمان مستقل شیعی در بنگال بود. تشیع در عصر اکبر، جهانگیر و شاه جهان، به وسیله علما و رجال ایرانی در سراسر هند رونق گرفت . نخستین امپراتور مغولی شیعی در هند، ظهیرالدین محمد بابر، بود که به بنگال قدم نهاد. شایستهخان نیز آخرین حکمران شیعه در بنگال به شمار می رفت . اطلاعات کمی از پیوند بین شیعه و ایرانیان از ی ک سو و حاکمان شیعی بنگالی از سوي دیگر وجود دارد و آثار زیادي در این زمینه منتشر نشده است؛ ازاین رو، پرسش از میزان تأثیر شیعیان ایرانی در بنگال از آغاز تا حکومت مغولان، سؤال اصلی مقاله حاضر است . (سؤال ) با وجود همه چالش ها، شیعیان بنگال به تأثیر از ایرانیان شیعه، توانستند در ابعاد گوناگون تاریخی، فرهنگی و اجتماعی، فعالیت هاي فراموش نشدنی انجام دهند . (فرضیه) نوشتار پیشرو، درصدد نشان دادن این فعالیت هاي گسترده است . (هدف) دستیابی به چنین مقصدي، از طریق مطالعات تاریخی - تحلیلی بنگال دنبال می شود (روش) تا رابطه بین سیاست ایرانی، درایت علماي دینی و مذهب شیعی و در مجموع ، قدرت و مذهب را در منطقه دور از ایران تصویرسازي کند. (یافته)

جغرافیا/آسیا/شبه قاره هند تاریخ/دولت های شیعی/هند/کلیات
مقاله
54f812ff3077d.jpg

تفسیر حکومتی قیام عاشورا از دیدگاه امام خمینی

اسماعیل جهان بین

درباره حركت و نهضت امام حسين (ع) مطالعه و پژوهش هاي بسياري صورت گرفته است . يكي از موضوعات مهم در باره اين قيام، موضوع هدف حركت امام است . قطعاً اهداف آن حضرت ا ز قيام بر ضد حكومت جور احقاق حق، امر به معروف و نهي از منكر، برپايي عدالت، احياي سنت و ... بوده است اما آيا خروج امام از مدينه و از آن جا به كوفه ، به قصد تشكيل حكومت بوده و يا قصد شهادت داشته است؟ وقوع انقلاب اسلامي و تشكيل جمهوري اسلامي به رهبري حضرت امام خميني (ره) در چهاردهمين قرن حركت تاريخي و اثرگذار نهضت عاشورا، سرانجام روشن و دست آورد مبارك از آن حركت الهي است. امام خميني به عنوان كسي كه قيام امام حسين (ع) را نيرو ي محركه و عامل پيروزي انقلاب اسلامي ايران مي داند و تحليل ها و مطالعات عميق در اين زمينه دارد ، در باره حركت امام حسين (ع) آنچه معتقد به نظريه تشكيل حكومت است و حركت ايشان به سمت كوفه را براي تشكيل حكومت مي داند

تاریخ/تاریخ معصومان(ع)/امام حسین(ع)
مقاله