طبق دیدگاه مشهور، بر اساس ظاهر آیهٔ خمس (انفال: 41)، خمس به شش سهم تقسیم می شود: سه سهم آن (سهم اللٔه، سهم پیامبر و سهم ذی القربی) در زمان حیات رسول خدا’ متعلق به آن حضرت و پس از وی متعلق به امام معصوم× و در زمان غیبت در اختیار فقیه جامع الشرایط قرار می گیرد تا در مسیر رضایت امام عصر# هزینه نماید. سه سهم دیگر نیز متعلق به سادات نیازمند است. دیدگاهی در باب خمس وجود دارد که خمس را حق وحدانی و متعلق به منصب امامت می داند یعنی در زمان رسول اکرم’ به عنوان حاکم اسلامی در اختیار آن حضرت و پس از وی متعلق به منصب امامت و در اختیار امام× بوده و در دوران غیبت و عصر حاضر نیز در اختیار ولی امر (حاکم اسلامی) یا فقیه جامع الشرایط قرار می گیرد. سادات نیازمند هم عائلهٔ آنان محسوب می شوند که باید نیازشان مرتفع گردد. این دیدگاه در این مقاله تبیین و تقویت شده است.

منابع مشابه بیشتر ...

5aa7e8ff89300.JPG

تبیین ساختار زبانی واژه «ذریه» در قرآن و بررسی برخی از تأثیرات آن در فقه امامیه

مهدی سلطانی رنانی, محمدرضا حاجی اسماعیلی

دانش تفسیر قرآن همواره یکی از ضروری ترین نیازهای علمی مسلمانان به شمار آمده که این نیاز به دلیل ‌اهمیت نقش قرآن به عنوان نخستین و اصلی‌ترین منبع دین و شریعت همواره رو به فزونی است. در این ‌راستا برای نیل به مدالیل و مفاهیم قرآن بیش از همه پرداختن به معناشناسی واژگان قرآنی اهمیت بسزائی ‌دارد. بررسی و کنکاش در تعریف واژگان و تعیین حد و مرزهای کاربردی آنها در هنگامه نزول با توجه به ‌اسباب و انگیزه‌های نزول آیات برای پژوهشگر فرصتی فراهم می‌سازد تا درباره مصداق‌های گوناگون ‌منطبق با مفهوم واژگان به دیدگاهی صائب‌تر دست یابد.‌در این مقاله تلاش گردیده مفهوم تبار و دودمان «ذریه» از دیدگاه قرآن و حدیث مورد بررسی قرار گیرد ‌به همین منظور با استمداد از تلاش‌های لغت پژوهان و مفسران قرآن و با نگاهی به روایات پیشوایان ‌معصوم پس از تحلیل مفاهیم لغوی واژگان قرآنی از قبیل «ذریه، نسب، آل، عترت و...» در پی پاسخ به این ‌پرسش برآمده که آیا از دیدگاه قرآن ذریه تنها از جانب پدر پذیرفته شده یا از جانب مادر هم پذیرفتنی ‌است. دیگر اینکه نسب با ذریه چه نسبتی دارد. سپس به تحلیل حکم فقهی تخصیص خمس به سادات ‌مبتنی بر این پژوهش پرداخته که آیا در اطلاق عنوان سادات و به تبع آن حکم شرعی خمس به ایشان به ‌کدام رابطه از «نسب یا ذریه» استناد می‌شود.

5aa7a7597ca0d.JPG

مدیریت خمس در عصر غیبت

محمد صادق فیاض

غیبت کبری در تار یخ تشیع ، مرحله ای است که علاوه بـر تـاث یر در رفتارهـا ی سیاسـ یشـ یعیان در ساحت اند یشه ن یز تحولات ی را رقم زد که یک نمونه آن به باب خمس مربوط مـ یگـردد . مهم ترین مسئله ای که در ا ین زم ینه ، فرارو ی فق یهان قرار گرفـت ، مـد یریت خمـس در عـصر غیبت بود . مجموع ره یافتهای ارائه شده ط یفی وس یعی را تشک یل م یدهـد کـه مـرور بـر آنهـا، چشم اندازی از تحولات دانش فقه را راجع به سه مقوله تع یین کننده ، یعنی خمس ، سـهم امـام و جا یگاه فق یه ، نشان می دهد.این نوشتار بر آن است تا از م یان ا ین ره یافتها، سـه د یـ دگاهی را که متعلق به مشهور، و دو فق یه معاصر، یعنی مرحوم مغنیـ ه و مرحـوم امـام خم ینـ ی& اسـت ، بررسی نما ید. اهمیت ا ین سه رو یکـرد در ا یـ ن اسـت کـه د یـ دگاه مـشهور عـلاوه بـر پا یگـاه گسترده تار یخی در دوران معاصر مدافعان ن یرومند پیدا کرده اسـت . دو نظریـ ه معاصـر ن یـ ز بـا چالش کش یدن مشهور، به ترت یب ، عقبه های مطمـئن تـر ی را بـه لحـاظ تئور یـ ک جـست وجـو کرده و به یافته های نظام مندتر در عرصه عمل دست یافته اند.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5863cf72621b7.png

سیر تاریخی نظریه ولایت فقیه

یعقوب علی برجی

ولایت فقیه همزاد فقه است و متناسب با شرایط سیاسی ـ اجتماعی هر دوره جلوه‌های متفاوتی داشته و تحولاتی را در جهت کمال طی کرده است. تحولات به وجود آمده در نظریه ولایت فقیه را بر اساس تحولات سیاسی، اجتماعی مناطقی که شیعیان و فقهایشان در آن حضور چشمگیر داشته‌اند به پنج مرحله تقسیم کرده‌ایم. پژوهش حاضر درصدد است با مروری به این پنج مرحله، کوششهای نظری و عملی فقیهان را نسبت به این مسأله بیان نماید. اشاره به شرایط سیاسی، اجتماعی و طرح دیدگاه فقیهان برجستة هر مرحله نسبت به ولایت فقیه، تحولات ایجاد شده در هر دوره و نیز تبیین ولایت فقیه در عرصة عمل و بررسی مبنای رفتار سیاسی فقیهان و نیز مبنای پذیرش ولایت از جانب حاکمان جور و… محتوای این پژوهش را سامان می‌دهد.

روحانیت و حکومت/حکومت/ولایت فقیه
مقاله