بحث عدم جواز هم‌کاری با حاکم ستم‌گر، یکی از موضوعاتی است که ارتباط وثیق با بیداری اسلامی دارد. حاکم ستم‌گر در منابع فقهی شیعه، تعریف متمایز و خاص‌تری نسبت به فقه اهل‌سنت دارد. چنین حاکمی در روایات اسلامی ملامت شده و هم‌کاری با وی به هر شکل ممکن که به تقویت نظام سیاسی آن بینجامد، نامشروع و حرام است. نوشتار حاضر، دنبال بررسی مهم‌ترین ادله حرمت هم‌کاری با حاکم ستم‌گر و موارد جواز آن از منظر فقه سیاسی شیعه است تا گامی مثبت در جهت تبیین مبانی بیداری اسلامی برداشته شود.

منابع مشابه بیشتر ...

5a29652c19d94.JPG

حرمت مخالفت با حکم حکومتی در فقه سیاسی شیعه

همت بدرآبادی, غلامرضا بهروزی لک

حکم حکومتی یکی از راهکارهای پاسخگویی فقه شیعه به نیازهای متغیر و ضروری جامعه اسلامی می‌باشد که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، بسیاری از مسائل و چالش‌های سیاسی ـ اجتماعی حکومت اسلامی بر اساس آن حل شده است. مسئله ‌این مقاله در باب احکام حکومتی بحث از تعلق یا عدم تعلق ثواب بر اطاعت و عقاب اخروی در صورت مخالفت با حکم حکومتی است که براساس دو رویکرد فقهی که از ادله تبعیت از ولایت فقیه تفسیر مولوی یا ارشادی بودن دارند، مورد بررسی قرار می‌گیرد. این موضوع با بیان ادله عقلی و نقلی با شیوه استنباط فقهی‌صورت می‌گیرد. براساس یافته‌های این مقاله، هر دو رویکرد فقهی بر تبعیت از حکم حکومتی به دلیل اهمیت نظم جامعه اسلامی تاکید دارند، اما در رویکردی که اوامر تبعیت از ولایت فقیه را مولوی می‌داند، مخالفت، عقاب اخروی و اطاعت، ثواب اخروی دارد، ولی در رویکرد ارشادی بودن اوامر، مخالفت تنها جنبه جرم قانونی خواهد داشت.

5a13efabc7def.JPG

واکاوی دیدگاه های سیاسی شهید اول و تاثیر آن بر سربداران

موسی زرقی, زهره فاتحی پیکانی

حاکمیت و تسلط بر جامعه و نیاز به فقه در ادارة نظام سیاسی اجتماعی جامعه از جمله مباحث اساسی در اندیشۀ سیاسی است. اندیشه ها سیاسی فقهاء شیعی در این زمینه نقش محوري و غیرقابل انکار دارد. در هر عصري فقهاء با توجه به شرایط آن دوره نظریات گوناگونی ارائه کرده اند. یکی از این فقهاء، شیخ شمس الدین محمد بن مکی عاملی معروف به شهید اول، فقیه و عالم فرزانه قرن هشتم هجري است که نخستین سکّان دار فقه سیاسی و حکومتی شیعه در دوره اوج گیري حکومت سربداران، در منطقه جبل عامل بوده. در مقاله حاضر تلاش گردیده با شیوة توصیفی تحلیلی دیدگاه هاي شهید اول پیرامون فقه سیاسی حکومتی و چگونگی تأثیر آن بر سربداران در قالب: انواع حکومت، ولایت فقیه و اختیارات آن، میزان تأثیر و موفقیت سربداران در بکارگیري این نظرات بررسی و تجزیه تحلیل گرد د. نتیجه این پژوهش نشان از این دارد که یکی از مؤثرترین و با ارزش ترین نظریه ها بر حکومت ها حاضر در قرن هشتم هجري قمري، توسط شهید اول ارائه شده است.

دیگر آثار نویسنده بیشتر ...

5944f625cfe40.jpg

آل بحرالعلوم و نظام ولایی شیعه

محمدعلی میرعلی

یکی از مهم‌ترین مسائل بنیادین اسلامی که فقهای شیعه همواره به آن دقت نظر داشته‌اند و آن را از زوایای متفاوت بررسی کرده‌اند، نظام ولایی شیعه است؛ زیرا نظام امت و امامت در زمره مسائل محوری و اصول اعتقادی شیعه قرار دارد. هرچند بنا به دلایلی در طول تاریخ حیات شیعه، پس از عصر غیبت تا انقلاب اسلامی هیچ‌گاه فقها تصدی زعامت مسلمانان را به عهده نداشتند، مباحث تئوریک نظریه ولایی در آثار مهم بسیاری از قدمای فقها و متأخرین، هرچند به گونه استطرادی وجود دارد. بررسی نظریات فقهی بزرگان فقها در این‌باره از این جهت حائز اهمیت است که دیدگاه آنان در مسائل گوناگون مطرح در باب ولایت، از قبیل قلمرو، منشأ مشروعیت، وظایف و اختیارات ولی فقیه روشن شود.مقاله حاضر با رویکرد نظری و تحلیل اسنادی و با هدف تبیین دیدگاه مرحوم سید آل‌بحرالعلوم درباره ولایت حاکم، با تکیه بر کتاب بلغة الفقیه نظریه ایشان درباره مسئله اساسی قلمرو ولایت و رهبری در عصر حضور و غیبت می‌باشد.

رجال/انساب و خاندان ها/خاندان ها
مقاله
585fac501d566.png

مشروعیت قیام علیه حاکم جائر در فقه سیاسی شیعه

محمدعلی میرعلی

مشروعيت قيام عليه حاكم جائر، تأثيرات زيادي بر تحولات سياسي اجتماعي جوامع اسلامي دارد؛ چرا كه پذيرش يا رد اين نظريه ميتواند پيامدهاي متفاوتي بر فرآيند تحولات هر جامعه داشته باشد. در فقه سياسي شيعه، بر خلاف فقه سياسي اهل سنت، نافرماني و مبارزه عليه حاكم جائر، امري ضروري شمرده شده و مورد تأكيد فقهاي شيعه قرار گرفته است. اين امر، موجب شكلگيري جنبشها و حركتهاي انقلابي عليه استبداد داخلي و حكّام جائر از جمله تكوين انقلاب اسلامي در جوامع شيعي شده است. امروزه كه بيداري اسلامي در جوامع اسلامي، موجي فزاينده و شتابنده به خود گرفته، لازم است مباني فقهي آن در متون اسلامي تبيين شود تا گامي مثبت هر چند ناچيز در اين راستا برداشته شود. اين نوشتار ، به دنبال آن است كه ادلة مشروعيت مبارزه و قيام عليه حاكم جائر و شبهات پيرامون آن در فقه سياسي شيعه را با روش اسنادي، مورد واكاوي قرار دهد.

روحانیت و حکومت/حکومت/اندیشه سیاسی شیعه
مقاله